انواع دارو های آریتمی قلبی

داروهای درمان آریتمی در چهار دسته اصلی طبقه بندی می‌شوند، که هر کدام مکانیسم عمل متفاوتی برای تنظیم ریتم قلبی دارند. این داروها با تأثیر بر جریان یون ها و انتقال پتانسیل عمل در سلول های قلبی ریتم منظم قلب را برقرار و به تبع آن آریتمی را کنترل و ضربان قلب را تنظیم می کنند. در آریتمی قلبی ریتم ضربان قلب از حالت منظم خود خارج شده و ممکن است تندتر، کندترو یا نامنظم تر از حالت معمول بزند. در بیماران مبتلا به آریتمی قلبی، داروهای درمان آریتمی یکی از ارکان اصلی درمان است و اهمیت بسیاری دارد.

در برخی موارد، آریتمی‌های شدید یا تهدیدکننده زندگی ممکن است به مداخلات پیشرفته‌تری مانند الکتروشوک نیاز داشته باشند. برای آشنایی با کاربرد و اهمیت الکتروشوک در درمان ناهنجاری‌های قلبی، مقاله الکتروشوک در ناهنجاری‌های قلبی را مطالعه کنید.در این مقاله از کلینیک آریتمی تهران – توانیر، داروهای پرکاربرد در درمان آریتمی قلبی، به همراه ویژگی های هرکدام را بررسی خواهیم کرد.

انواع دسته داروهای درمان آریتمی قلبی

داروهای ضد آریتمی، داروهایی هستند که از ایجاد آریتمی قلبی، ضربان قلب بیش از حد سریع و یا نامنظم جلوگیری می کنند و آن را درمان می کنند. این داروها می توانند علائم را کاهش داده و از عوارض تهدیدکننده آرتیمی قلبی جلوگیری کنند.

برخی از این داروهای درمان آریتمی، پالس های الکتریکی نامنظم و اضافی را متوقف می کنند. برخی دیگر، از انتقال پیام های های بیش از حد سریع در بافت های قلبی جلوگیری می کنند. اکثر این داروهای آریتمی برای مصرف طولانی مدت در نظر گرفته شده اند و به چهار کلاس یا دسته تقسیم می شوند:

• کلاس 1، مسدودکننده های کانال سدیم؛ این داروها از ورود سدیم به غشاهای سلولی جلوگیری می کنند. این امر، می تواند انتقال تکانه های الکتریکی در ماهیچه قلب را کند کند. نمونه هایی از این داروها عبارتند از دیزوپیرامید، فلکاینید، مکسیلتین، پروپافنون و کینیدین.
• کلاس 2، بتا بلوکرها؛ این داروها با مسدود کردن هورمون هایی مانند آدرنالین، ضربان قلب را کند می کنند. نمونه هایی از این داروها عبارتند از آسبوتولول، آتنولول، بیزوپرولول، متوپرولول، نادولول و پروپرانولول که به عنوان قرص های متداول تنظیم افزایش ضربان قلب شناخته می شوند.
• کلاس 3، مسدودکننده های کانال پتاسیم؛ این داروها از ورود پتاسیم به غشاهای سلولی جلوگیری می کنند. این امر،می تواند انتقال تکانه های الکتریکی در تمام سلول های قلب را کند کند. نمونه هایی از این داروها عبارتند از آمیودارون، برتیلیوم، دوفتیلید، درونه دارون، ایبوتیلید و سوتالول.
• کلاس 4، مسدودکننده های کانال کلسیم غیر دی هیدروپیریدینی؛ این داروها، کانال های کلسیم در ماهیچه قلب را مسدود می کنند. این امر می تواند ضربان قلب و انقباضات آن را کاهش دهد. نمونه هایی از این داروها عبارتند از دیلتیازم و ورا پامیل.

سایر داروهای درمان آریتمی که در این سیستم طبقه بندی قرار نگرفته اند؛ عبارت‌اند از:

• آدنوزین؛ این دارو می تواند انتقال تکانه های الکتریکی را در گره دهلیزی-بطنی، بین حفره های فوقانی و تحتانی قلب، مسدود یا کند کند.
• دیگوکسین؛ این دارو می تواند ضربان قلب را کند و قدرت انقباضی قلب را افزایش دهد.

جدول داروهای درمان آریتمی قلبی

داروهای درمان آریتمی براساس نوع، شدت، مکانیسم آریتمی و همچنین با درنظر گرفتن شرایط بیمار توسط پزشک متخصص، تجویز میشوند. در ادامه داروهای درمان آریتمی قلبی به همراه دسته بندی و کاربرهای هرکدام آورده شده است.  ^{Antiarrhythmic Drugs: Types, Uses and Side Effects (clevelandclinic.org)}

اگرچه دارودرمانی نقش مهمی در کنترل آریتمی دارد، اما سبک زندگی سالم و فعالیت بدنی مناسب نیز می‌تواند به بهبود عملکرد قلب کمک کند. انتخاب ورزش مناسب برای افراد مبتلا به آریتمی باید با دقت و آگاهی انجام شود. برای آشنایی با تمرینات مجاز و مفید، مقاله بهترین ورزش برای آریتمی قلبی را بخوانید.

بهترین داروی ضد آریتمی

انتخاب بهترین داروهای ضد آریتمی به نوع آریتمی، شدت آن، شرایط بیمار و پاسخ بدن به درمان بستگی دارد. هیچ داروی واحدی برای همه بیماران مناسب نیست، زیرا هر دارو مکانیسم و عوارض خاص خود را دارد. با این حال، برخی داروها به دلیل اثربخشی و ایمنی نسبی، بیشتر تجویز می‌شوند.

• آمیودارون (از کلاس ۳) به دلیل اثربخشی بالا در درمان آریتمی‌های دهلیزی و بطنی، از جمله فیبریلاسیون دهلیزی و بطنی، اغلب به‌عنوان یکی از بهترین گزینه‌ها شناخته می‌شود. این دارو با کاهش انتقال تکانه‌های الکتریکی، ریتم قلب را تثبیت می‌کند. با این حال، به دلیل عوارض جانبی احتمالی مانند مشکلات تیروئیدی یا کبدی، باید تحت نظارت دقیق پزشک مصرف شود.
• بتابلوکرها مانند متوپرولول و آتنولول (کلاس ۲) نیز به دلیل کاهش ضربان قلب و کنترل آریتمی‌های دهلیزی، به‌ویژه در بیماران با فشار خون بالا یا استرس، بسیار پرکاربرد هستند. انتخاب دارو باید با ارزیابی دقیق توسط متخصص قلب انجام شود تا کمترین عوارض و بهترین نتیجه حاصل شود.

 آیا داروهای درمان آریتمی عوارض جانبی دارند؟

اکثر داروهای آریتمی قلبی مانند هر داروی دیگری، می توانند عوارض جانبی داشته باشند؛ که بسته به نوع دارو و شرایط بیمار متفاوت است. برخی از عوارض جانبی رایج قرص های آریتمی قلب، عبارت اند از:

• سرگیجه
• حالت تهوع
• ضغف یا خستگی
• اسهال
• یبوست
• مشکلات گوارشی

دارو های آریتمی مجاز برای کودکان

داروهای درمان آریتمی برای کودکان، از جمله موارد حساس در درمان بیماری‌های قلبی هستند. آریتمی به اختلال در ریتم قلب اطلاق می‌شود، و در کودکان ممکن است به دلیل عوامل ژنتیکی، بیماری‌های قلبی یا مشکلات دیگری ایجاد شود. انتخاب داروهای مناسب برای درمان آریتمی در کودکان، به دلیل حساسیت بالای سن آنها، نیازمند دقت و توجه خاص است.

داروهای ضد آریتمی که برای کودکان تجویز می‌شوند، باید به دقت و تحت نظارت پزشک متخصص انتخاب شوند. برخی از این داروها شامل بتابلوکرها، مسدودکننده‌های کانال کلسیم و داروهای ضد آریتمی مانند آمیودارون و سوتالول هستند. هر کدام از این داروها بر اساس نوع آریتمی و شرایط خاص کودک تجویز می‌شوند. به عنوان مثال، بتابلوکرها مانند پروپرانولول معمولاً برای کنترل ضربان قلب سریع استفاده می‌شوند.

همچنین، نکته‌ای که باید در نظر گرفت این است که برخی از داروهای درمان آریتمی، ممکن است عوارض جانبی داشته باشند و باید از نزدیک تحت نظارت پزشک مصرف شوند. این عوارض ممکن است شامل افت فشار خون، سرگیجه یا حتی مشکلات قلبی جدید باشد. بنابراین، انتخاب داروی مناسب و دوز دقیق آن، نیازمند ارزیابی دقیق و پیگیری مستمر است.

در نهایت، والدین باید به تمامی دستورالعمل‌های پزشک پایبند باشند و هر گونه تغییر در وضعیت کودک را فوراً گزارش دهند. پیروی از درمان دارویی صحیح می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی کودک کمک کرده و از بروز مشکلات جدی‌تر جلوگیری کند.

قرص برای بالا بردن ضربان قلب

برخی بیماران به دلیل برادی‌کاردی (کندی غیرطبیعی ضربان قلب) نیازمند دارو و قرص برای بالابردن ضربان قلب شان هستند. در چنین شرایطی، پزشک ممکن است داروهایی مانند آتروپین را برای استفاده کوتاه‌مدت یا در شرایط اورژانسی تجویز کند. این دارو با مهار عصب واگ، موجب افزایش سرعت ضربان قلب می‌شود.

در موارد مزمن‌تر، داروهایی مانند تئوفیلین می‌توانند به عنوان قرص برای بالا بردن ضربان قلب به کار روند. انتخاب این داروها به شدت برادی‌کاردی، شرایط بالینی بیمار و احتمال بروز عوارض جانبی بستگی دارد. تأکید می‌شود که مصرف چنین داروهایی باید صرفاً تحت نظر متخصص قلب باشد، زیرا افزایش بیش از حد ضربان نیز می‌تواند خطرناک باشد.

قرص برای پایین آوردن ضربان قلب

گاهی ضربان قلب بیش از حد سریع می‌شود و باعث بروز علائمی مانند تپش قلب، اضطراب یا حتی اختلال در پمپاژ طبیعی خون می‌گردد. در چنین شرایطی، پزشکان از داروهای کاهنده ضربان قلب برای کنترل ریتم استفاده می‌کنند.

مهم‌ترین قرص‌ ها برای پائین آوردن ضربان قلب شامل بتابلوکرها (مانند پروپرانولول، آتنولول و متوپرولول) و داروهای مسدودکننده‌ی کانال کلسیم غیر دی‌هیدروپیریدینی (مانند وراپامیل و دیلتیازم) هستند. این داروها با کاهش تأثیر هورمون‌هایی مانند آدرنالین یا مهار ورود کلسیم به سلول‌های قلبی، سرعت ضربان را پایین آورده و ریتم را منظم می‌کنند. انتخاب مناسبترین قرص برای پائین آوردن ضربان قلب به نوع آریتمی و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد. مصرف این قرص‌ها باید تحت نظارت پزشک انجام شود، زیرا کاهش بیش از حد ضربان نیز می‌تواند خطرناک باشد.

داروی رگ اضافه قلب چیست؟

رگ اضافه قلب یا مسیرهای الکتریکی غیرطبیعی (Accessory Pathways) به ارتباطات غیرعادی بین دهلیزها و بطن‌های قلب گفته می‌شود که می‌توانند باعث آریتمی‌هایی مانند سندرم ولف-پارکینسون-وایت (WPW) شوند. برای درمان این مشکل، داروهای ضد آریتمی خاصی تجویز می‌شوند که فعالیت الکتریکی غیرطبیعی را کنترل می‌کنند.

1. داروهای کلاس ۱ (مانند فلکاینید و پروپافنون) با مسدود کردن کانال‌های سدیم، سرعت انتقال تکانه‌ها در این مسیرها را کاهش می‌دهند.
2. بتابلوکرها (مانند پروپرانولول) و مسدودکننده‌های کانال کلسیم (مانند وراپامیل) نیز برای کنترل ضربان قلب و جلوگیری از تاکی‌کاردی استفاده می‌شوند.
3. در موارد شدید، آمیودارون از کلاس ۳ ممکن است برای تنظیم ریتم قلب تجویز شود.
4. انتخاب دارو به نوع آریتمی، شدت علائم و شرایط بیمار بستگی دارد.

این داروها باید تحت نظارت دقیق پزشک مصرف شوند، زیرا ممکن است عوارضی مانند افت فشار خون یا تشدید آریتمی به همراه داشته باشند. در برخی موارد، روش‌های غیر دارویی مانند ابلیشن (Catheter Ablation) برای حذف رگ اضافه توصیه می‌شود.

درمان سریع آریتمی با دارو زیر نظر متخصصان کلینیک آریتمی تهران

کلینیک آریتمی تهران با بهره گیری از باتجربه ترین و توانمندترین پزشکان متخصص قلب، امکان درمان سریع و کامل انواع آریتمی های قلبی را با استفاده از جدیدترین داروها و تحت نظارت دقیق متخصصین این مجموعه فراهم می‌آورد. دکتر محمود افتخار زاده و دکتر مهرداد میرمعصومی متخصصین کلینیک آریتمی تهران هستند و با در نظر گرفتن تمامی جوانب پزشکی و شرایط خاص هر بیمار، بهترین گزینه از بین انواع داروهای درمان آریتمی و قرص های تنظیم ضربان قلب را انتخاب می نمایند تا درمان آریتمی قلبی به بهترین شکل صورت بگیرد.

مراجعه به این کلینیک، فرصت دسترسی سریع به خدمات تخصصی و درمان آریتمی را در اسرع وقت و با بالاترین استانداردهای کیفی، به شما ارائه می دهد. جهت کسب اطلاعات بیشتر و رزرو نوبت، با شماره 888881891 یا 88793628 تماس حاصل فرمایید.

بررسی سوالات متداول درباره داروهای ضد آریتمی

پزشکان از تمامی اثرات و عوارض داروهای درمان آریتمی آگاه هستند و قبل از تجویز دارو، تمامی جنبه های مربوط به سلامت و داروهای مصرفی شما را بررسی می کنند تا از بروز هرگونه مشکل یا تداخل دارویی جلوگیری شود.

• در صورت فراموش کردن یک نوبت از قرص تنظیم ضربان قلب، چه اقدامی باید انجام داد؟
  اگر یک نوبت از مصرف داروهای درمان آریتمی را فراموش کردید، نگران نباشید چرا که این اتفاق مشکل خاصی ایجاد نمی کند. فقط کافی است از زمانی که یادتان آمد، مصرف دارو را در زمان معمول و با دوز تجویز شده توسط پزشک از سر بگیرید. از مصرف دوز دوبرابر یا بیشتر برای جبران نوبت از دست رفته خودداری کنید.
• آیا قرص های تجویز شده برای آریتمی قلبی تا پایان عمر باید استفاده شوند؟
  اکثر داروهای درمان آریتمی بجز بتابلوکرها، برای مصرف درازمدت (به غیر از موارد خاص) مناسب نیستند و اغلب برای کنترل شرایط حاد، بطور موقت همراه با درمان های غیردارویی کاربرد دارند.
• آیا ممکن است داروهای درمان آریتمی با داروهای سایر بیماری ها اختلال ایجاد کند؟
  پزشک متخصص قلب و عروق، سوابق درمانی و سایر بیماری های شما را در نظر می گیرد و با توجه به شرایط خاص شما، داروی ضد آریتمی تجویز می‌کند که کمترین تداخل را با داروهای دیگری که مصرف می کنید، داشته باشد.
• قرص آرام‌بخش قلب چیست؟
  داروهای آرام‌بخش قلب، مانند بتابلوکرها (پروپرانولول، آتنولول) یا مسدودکننده‌های کانال کلسیم (دیلتیازم، وراپامیل)، ضربان قلب را کند کرده و تپش قلب یا اضطراب مرتبط با آریتمی را کاهش می‌دهند. تجویز باید تحت نظر پزشک باشد.

• قرص تنظیم ضربان قلب چیست؟
  داروهای «تنظیم‌کننده‌ی ضربان» در واقع گروهی از داروهای ضدآریتمی و داروهای کنترل‌کننده‌ی نرخ (rate control) هستند که با اثر روی کانال‌های یونی یا گیرنده‌های عصبی، سرعت یا ریتم قلب را تعدیل می‌کنند. انتخاب دقیق دارو بر اساس نوع آریتمی و وضعیت قلبی-عمومی بیمار انجام می‌شود.

• بهترین قرص برای تپش قلب کدام است؟ (اسم قرص قلب برای تپش چیست؟)
  بهترین دارو وجود ندارد — بسته به علت تپش (اضطراب، فیبریلاسیون دهلیزی، فوق‌بطنی یا سایر آریتمی‌ها) یک کلاس دارویی مناسب‌تر است. درمان باید توسط متخصص قلب پس از بررسی علت، ECG و ریسک‌های دارویی انتخاب شود؛ از مصرف خودسرانه جداً پرهیز کنید. AHA Journals+1

• پر‌مصرف‌ترین داروهای قلبی کدامند؟
  در مدیریت آریتمی معمولاً از سه گروه مهم استفاده می‌شود: (۱) داروهای محدودکنندهٔ سمپاتیک (بتابلوکرها) برای کند کردن ضربان، (۲) مسدودکننده‌های کانال کلسیم غیر-دی‌هیدروپیریدینی برای کنترل نرخ، و (۳) داروهای ضدآریتمی با مکانیسم‌های مختلف برای تثبیت ریتم. انتخاب بر اساس بیماری زمینه‌ای و تداخلات دارویی است. MSD Manuals+1

• جایگزین قرص دیلتیازم چیست؟

  اگر به دلیل منع مصرف یا عوارض نتوان از یک مسدودکنندهٔ کانال کلسیم استفاده کرد، جایگزین‌ها شامل دیگر استراتژی‌های کنترل نرخ (مثل بتابلوکرها یا در شرایط خاص داروهای قلبی-دیگر) یا حتی روش‌های غیر‌دارویی (ابلیشن، پیس‌میکر در موارد خاص) هستند. انتخاب جایگزین باید با ارزیابی تمام عوامل بالینی و تداخلات انجام شود.

• بهترین قرص برای افزایش ضربان قلب چیست؟
  در موارد اورژانسیِ برادی‌کاردی، داروهای تزریقی آنتی‌کولینرژیک که بلوک واگ را کاهش می‌دهند معمولاً خط اول هستند؛ در برخی شرایط مزمن داروهای خوراکی خاص می‌توانند کمک‌کننده باشند. تصمیم‌گیری و تجویز فقط توسط تیم قلب باید انجام شود—در خانه خودسرانه اقدام نکنید.

• آیا داروهای ضدآریتمی عوارض دارند؟
  بله؛ هر کلاس از داروهای آنتی آریتمی عوارض اختصاصی (مثلاً اثر بر فشار، عملکرد کبد/تیروئید، آریتمی‌های القا شونده و تداخل دارویی) دارد؛ بنابراین بررسی آزمایشگاهی و پیگیری منظم لازم است. قبل از تجویز، سابقه و داروهای همراه بیمار باید سنجیده شود. NCBI+1

نکته پایانی خیلی مهم: پاسخ به سوالات متداول کلی است و هیچ داروی مشخص یا دوزی بطور خاص و بدون مشورت با پزشک توصیه نمی‌شود—تجویز دارو، تغییر دارو یا قطع آن فقط پس از ویزیت و بررسی ECG، آزمایش‌ها و توضیح کامل عوارض و تداخلات توسط متخصص قلب باید انجام شود.