بستن گوشک دهلیز چپ: جایگزین داروهای ضد لخته در پیشگیری از سکته در بیماران AF

بستن گوشک دهلیز چپ در بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی یکی از روش های درمانی بسیار موثر است. گوشک دهلیز چپ (LAA)، بخشی کوچک و شبیه کیسه در دیواره دهلیز چپ قلب است، که نقش محدودی در عملکرد قلب دارد. این ساختار به‌عنوان محل ذخیره خون اضافی عمل می‌کند؛ به‌ویژه، در زمانی که فشار در دهلیز چپ افزایش می‌یابد.

در بیماری فیبریلاسیون دهلیزی که یک نوع آریتمی قلبی است، انقباضات نامنظم و ناکارآمد دهلیزها، مانند حالتی که در AF پس از جراحی ممکن است رخ دهد، منجر به تجمع خون در گوشک دهلیز چپ می‌شود. این تجمع خون می‌تواند باعث تشکیل لخته‌های خونی در LAA شود. اگر این لخته‌ها وارد جریان خون شوند، خطر سکته مغزی به‌شدت افزایش می‌یابد. پیشگیری از ایجاد لخته در بیماران مبتلا به AF، شامل درمان‌های دارویی مانند ضدانعقادها و روش‌های غیرجراحی مانند بستن LAA با دستگاه‌های خاص است. این اقدامات، نقش مهمی در کاهش خطر سکته مغزی در بیماران مبتلا به AF دارند.

بستن گوشک دهلیز چپ چگونه انجام می‌شود؟

بستن گوشک دهلیز چپ، یک روش پزشکی برای کاهش خطر تشکیل لخته در بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی (AF) است، که نمی‌توانند داروهای ضدانعقاد مصرف کنند. این روش، معمولاً به‌صورت کم‌تهاجمی و از طریق کاتتر گذاری انجام می‌شود.

در این روش، یک کاتتر نازک از طریق ورید کشاله ران وارد قلب می‌شود و به دهلیز چپ هدایت می‌شود؛ سپس، یک دستگاه مخصوص بنام Watchman در دهانه گوشک دهلیز چپ قرار داده می‌شود، تا آن را به‌طور کامل مسدود کند. این دستگاه، از ورود خون به LAA جلوگیری کرده و احتمال تشکیل لخته را به حداقل می‌رساند. این فرایند تحت هدایت تصویربرداری دقیق، مانند اکوکاردیوگرافی و فلوروسکوپی انجام می‌شود و بیمار معمولاً پس از چند ساعت مرخص می‌شود. ^{Left Atrial Appendage Closure (clevelandclinic.org)}

در کنار روش‌هایی مانند بستن گوشک دهلیز چپ برای کاهش خطر سکته مغزی، آشنایی با انواع بیماری‌های قلبی خطرناک می‌تواند به تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر بیماران کمک کند. برای آشنایی بیشتر، پیشنهاد می‌کنیم مقاله «انواع بیماری‌های قلبی خطرناک» را مطالعه کنید.

چرا برخی بیماران AF نمی‌توانند داروی ضد لخته مصرف کنند؟

در مواردی همچون خطر بالای خونریزی در بیمار مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی، مشکلات کبدی و کلیوی، تداخلات داروهایی همچون استامینوفن و بارداری روش‌های جایگزین مانند بستن LAA که نیازی به مصرف مداوم دارو ندارد، یک گزینه ایده‌آل است.

ریسک خونریزی

یکی از اصلی‌ترین دلایل عدم توانایی بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی (AF) برای مصرف داروهای ضد لخته، خطر بالای خونریزی است. داروهای ضدانعقاد مانند وارفارین و NOAC ها (داروهای ضد انعقاد خوراکی جدید) با کاهش توانایی خون برای لخته‌شدن، احتمال خونریزی را افزایش می‌دهند. بیمارانی که سابقه خونریزی گوارشی، خونریزی مغزی، یا خونریزی شدید در سایر نواحی بدن دارند، در معرض خطر بالاتری قرار می‌گیرند.

برای این بیماران، حتی آسیب‌های جزئی یا بیماری‌های زمینه‌ای می‌تواند منجر به خونریزی جدی و تهدید کننده حیات شود. به همین دلیل، پزشکان معمولاً برای این گروه از بیماران به جای داروهای ضدانعقاد، روش‌های جایگزین مانند بستن گوشک دهلیز چپ را پیشنهاد می‌دهند که بدون خطر خونریزی، خطر سکته مغزی را کاهش می‌دهد.

بیماری‌های کبدی و کلیوی

بیمارانی که از بیماری‌های کبدی یا کلیوی رنج می‌برند، ممکن است نتوانند داروهای ضد لخته را تحمل کنند. این داروها نیازمند عملکرد مناسب کبد و کلیه برای متابولیسم و دفع هستند. در بیماران با نارسایی کبد، خطر تجمع دارو در بدن افزایش می‌یابد که می‌تواند منجر به خونریزی‌های شدید شود. از سوی دیگر، در بیماران مبتلا به بیماری‌های کلیوی، به‌ویژه نارسایی پیشرفته کلیه، داروهای ضد انعقاد خوراکی ممکن است به درستی دفع نشوند، که این امر می‌تواند منجر به تجمع دارو و افزایش خطر عوارض جانبی شود.

تداخلات دارویی

بسیاری از بیماران مبتلا به AF، به دلایل دیگر داروهای متعددی مصرف می‌کنند که ممکن است با داروهای ضد لخته تداخل داشته باشد؛ این تداخلات، می‌تواند اثربخشی داروهای ضدانعقاد را کاهش داده یا خطر عوارض جانبی مانند خونریزی را افزایش دهد. برای مثال، داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی (NSAIDs)، برخی آنتی‌بیوتیک‌ها و داروهای ضدافسردگی ممکن است اثرات ضدلخته‌ها را تقویت کرده و خطر خونریزی را بالا ببرند. همچنین، داروهای خاصی ممکن است با وارفارین یا NOACها تداخل کنند و موجب کاهش اثربخشی این داروها در پیشگیری از تشکیل لخته شوند.

عدم توانایی در پایبندی به درمان دارویی

مصرف داروهای ضد لخته، نیازمند رعایت دقیق زمان‌بندی و دوز مصرفی است؛ بیمارانی که به دلایل مختلف، مانند مشکلات حافظه (آلزایمر) یا سبک زندگی پیچیده، قادر به پایبندی به درمان نیستند، در معرض خطر بیشتری قرار می‌گیرند. فراموشی یا مصرف نادرست دارو، می‌تواند اثربخشی درمان را کاهش دهد و خطر سکته مغزی یا خونریزی را افزایش دهد.

حساسیت یا عدم تحمل دارویی

برخی بیماران به دلیل حساسیت یا عدم تحمل دارویی، نمی‌توانند از داروهای ضد لخته استفاده کنند. واکنش‌های آلرژیک به این داروها ممکن است شامل خارش، تورم، یا در موارد شدید، آنافیلاکسی باشد. همچنین، برخی بیماران ممکن است دچار عوارض جانبی گوارشی، مانند تهوع یا خونریزی معده شوند که مصرف دارو را دشوار می‌کند. در این شرایط، پزشکان معمولاً روش‌های جایگزین مانند بستن گوشک دهلیز چپ را پیشنهاد می‌دهند. این روش با حذف نیاز به مصرف داروهای خوراکی، مشکلات مرتبط با حساسیت یا عدم تحمل دارویی را از بین می‌برد و به بیماران اجازه می‌دهد، که با اطمینان بیشتری زندگی کنند.

بارداری یا برنامه بارداری

داروهای ضد لخته معمولاً در دوران بارداری محدودیت دارند، زیرا برخی از آنها می‌توانند به جنین آسیب برسانند. برای زنانی که برنامه بارداری دارند یا در دوران بارداری هستند، مصرف این داروها ممکن است خطرات جدی برای جنین و مادر ایجاد کند. بستن گوشک دهلیز چپ، یک گزینه مناسب برای این گروه از بیماران است که با کاهش خطر سکته مغزی، نگرانی‌های مرتبط با مصرف داروهای ضد انعقاد در دوران بارداری را برطرف می‌کند.

مزایای بستن گوشک دهلیز چپ در مقایسه با داروهای ضد لخته

بستن گوشک دهلیز چپ در اتاق عمل و از طریق روش کم خطر کتتریزاسیون یا استفاده از لوله، مزایای بسیار زیادی دارد؛ که در ادامه، به بررسی این مزایا میپردازیم.

کاهش خطر خونریزی

یکی از مزایای اصلی بستن گوشک دهلیز چپ نسبت به داروهای ضد لخته، کاهش خطر خونریزی است. داروهای ضد انعقاد مانند وارفارین یا NOAC ها برای پیشگیری از تشکیل لخته استفاده می‌شوند، اما خطر خونریزی شدید، به‌ویژه در افراد مسن یا بیماران با سابقه خونریزی، را افزایش می‌دهند.

بستن LAA یک روش مکانیکی است که بدون تأثیرگذاری بر سیستم کلی انعقاد خون، خطر سکته مغزی را کاهش می‌دهد. این ویژگی آن را برای بیمارانی که نمی‌توانند داروهای ضد لخته مصرف کنند، ایده‌آل می‌سازد. با این روش، بیماران از مشکلات مرتبط با مصرف بلندمدت داروهای ضدانعقاد، مانند خونریزی گوارشی یا خونریزی مغزی، دور می‌مانند و کیفیت زندگی بهتری تجربه می‌کنند.

عدم نیاز به مصرف مادام‌العمر دارو

بستن گوشک دهلیز چپ یک راهکار دائمی است، که نیاز به مصرف طولانی‌مدت داروهای ضدانعقاد را برطرف می‌کند. بسیاری از بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی (AF) باید به‌صورت مادام‌العمر، از داروهای ضد لخته استفاده کنند که ممکن است عوارض جانبی داشته یا با سایر داروهای مصرفی آنها تداخل کند.

با بستن LAA، بیماران از دغدغه مصرف روزانه دارو، نظارت مداوم بر وضعیت انعقاد خون (مانند آزمایش INR در مصرف‌کنندگان وارفارین)، و خطرات ناشی از فراموشی مصرف دارو خلاص می‌شوند. این روش، به‌ویژه برای بیمارانی که قادر به رعایت دقیق دستورات دارویی نیستند یا شرایطی مانند آلزایمر دارند، انتخابی مناسب و عملی است.

کاهش احتمال سکته مغزی در بیماران پرخطر

مطالعات نشان داده‌اند که این روش، به اندازه داروهای ضد انعقاد در پیشگیری از سکته مغزی موثر است؛ درحالی‌که خطر عوارض جانبی را کاهش می‌دهد. این مزیت، به‌ویژه برای بیماران مسن یا افرادی با سابقه سکته مغزی بسیار حیاتی است.

سازگاری بهتر برای بیماران با مشکلات پزشکی خاص

همانطور که گفته شد، برخی بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی نمی‌توانند داروهای ضد لخته مصرف کنند، به دلیل مشکلات پزشکی خاص مانند بیماری‌های کلیوی، کبدی، یا سابقه خونریزی. بستن گوشک دهلیز چپ، یک گزینه جایگزین و ایمن برای این گروه از بیماران است. برای مثال در برخی موارد، AF پس از جراحی‌های غیر قلبی می‌تواند خطر تشکیل لخته را افزایش دهد. اگر این آریتمی قلبی پایدار بماند، یکی از گزینه‌های پیشگیری از سکته مغزی، بستن گوشک دهلیز چپ است که می‌تواند جایگزینی برای داروهای ضدانعقاد باشد.

این روش، نیازی به متابولیسم داروهای ضدانعقاد ندارد و در نتیجه، برای بیمارانی که عملکرد کبد یا کلیه آنها دچار اختلال است، مناسب‌تر است. همچنین، برای بیمارانی که داروهای متعددی مصرف می‌کنند و در معرض تداخلات دارویی قرار دارند، بستن LAA می‌تواند راهکاری مؤثر باشد که بدون ایجاد مشکلات جانبی، از خطر سکته مغزی جلوگیری می‌کند.

بهبود کیفیت زندگی

بستن گوشک دهلیز چپ، تاثیر قابل‌توجهی بر بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به AF دارد. مصرف داروهای ضدانعقاد، معمولاً نیازمند پایش مداوم و آزمایش‌های خون مکرر است که می‌تواند برای بیماران استرس‌زا و محدودکننده باشد. همچنین، خطر خونریزی ناشی از این داروها ممکن است فعالیت‌های روزمره را محدود کند.

با بستن LAA، بیماران می‌توانند زندگی فعال‌تر و بدون محدودیت‌های دارویی داشته باشند. این روش به‌ویژه برای افرادی که شغل‌های پرتحرک یا فعالیت‌های فیزیکی بالا دارند، مفید است و به آنها اجازه می‌دهد بدون نگرانی از عوارض دارویی، به فعالیت‌های عادی خود ادامه دهند.

مزایای ایمنی و کاهش عوارض جراحی

روش‌های بستن گوشک دهلیز چپ، به‌ویژه تکنیک‌های کم‌تهاجمی مانند کاتترگذاری، از نظر ایمنی پیشرفت‌های زیادی داشته‌اند. این روش‌ها خطرات جراحی باز یا عوارض مربوط به آن را به حداقل می‌رسانند. بیمار معمولاً پس از چند ساعت یا نهایتاً یک روز، از بیمارستان مرخص می‌شود و دوران نقاهت کوتاه و بدون دردسر دارد. در مقابل، مصرف داروهای ضدانعقاد ممکن است عوارض جدی‌تری مانند خونریزی شدید ایجاد کند، که گاهی نیازمند درمان اورژانسی است.

چه بیمارانی کاندیدای مناسب برای بستن LLA هستند؟

1. بیمارانی که نمی‌توانند داروهای ضدانعقاد مصرف کنند: بستن LAA، یک جایگزین ایمن برای این گروه است که بدون تأثیرگذاری بر سیستم کلی انعقاد خون، خطر تشکیل لخته و سکته مغزی را کاهش می‌دهد. این روش، همچنین برای بیمارانی که به دلیل بیماری‌های کبدی یا کلیوی قادر به متابولیسم داروهای ضدانعقاد نیستند، مناسب است.
2. بیمارانی با سابقه سکته مغزی ناشی از AF: بیمارانی که به دلیل فیبریلاسیون دهلیزی (AF)، دچار سکته مغزی شده‌اند و در معرض خطر سکته‌های مجدد هستند، کاندیدای مناسبی برای بستن گوشک دهلیز چپ محسوب می‌شوند. این روش با جلوگیری از تشکیل لخته در LAA، احتمال بروز سکته‌های مغزی آینده را کاهش می‌دهد. بستن LAA به‌ویژه برای افرادی که تجربه سکته‌های شدید یا تکراری داشته‌اند، مفید است و یک راهکار ایمن برای مدیریت خطرات AF ارائه می‌دهد.
3. افراد مسن با ریسک بالای عوارض دارویی: بیماران مسن به دلیل کاهش عملکرد ارگان‌های بدن و افزایش خطر عوارض جانبی داروها، اغلب کاندیدای خوبی برای بستن گوشک دهلیز چپ هستند. مصرف داروهای ضد لخته در این گروه سنی ممکن است خطر خونریزی شدید، افتادن یا آسیب‌دیدگی‌های ناشی از خونریزی را افزایش دهد. از سوی دیگر، نیاز به مصرف مداوم داروها و نظارت دقیق بر وضعیت خون در این افراد دشوارتر است.
4.  بیمارانی با خطر تداخلات دارویی: بیمارانی که به دلیل شرایط خاص نیاز به مصرف داروهای متعدد دارند، ممکن است با مشکل تداخلات دارویی مواجه شوند. مصرف هم‌زمان داروهای ضد لخته با برخی داروهای دیگر می‌تواند عوارض جدی ایجاد کند یا اثربخشی درمان را کاهش دهد. بستن گوشک دهلیز چپ برای این بیماران راه‌حلی مؤثر است که بدون نیاز به مصرف مداوم دارو، خطرات AF را کاهش می‌دهد.

عوارض و چالش‌های احتمالی بستن گوشک دهلیز چپ

بستن گوشک دهلیز چپ معمولاً ایمن و مؤثر است، اما ممکن است با عوارض یا چالش‌هایی همراه باشد. یکی از عوارض نادر، خونریزی در محل ورود کاتتر است که معمولاً با مراقبت‌های مناسب کنترل می‌شود. همچنین، خطر تشکیل لخته در دستگاه بستن LAA یا اطراف آن وجود دارد، که نیاز به مصرف موقتی داروهای ضدانعقاد پس از جراحی دارد.

عوارض جدی‌تر مانند پرفوراسیون (سوراخ شدن) دیواره دهلیز چپ یا آسیب به ساختارهای مجاور قلب مانند آئورت یا مری ممکن است در موارد نادر رخ دهد. جابجایی دستگاه نیز، یکی دیگر از چالش‌های احتمالی است که ممکن است به جراحی مجدد نیاز داشته باشد. چالش دیگر، هزینه بالای این روش و محدودیت دسترسی به تجهیزات و متخصصان ماهر در برخی مناطق است.

بررسی آمار اثربخشی و ایمنی روش بستن LLA

مطالعات علمی متعدد، اثربخشی و ایمنی روش بستن گوشک دهلیز چپ را تأیید کرده‌اند. یکی از برجسته‌ترین تحقیقات، مطالعات معتبری است که نشان می دهد، این روش در پیشگیری از سکته مغزی ناشی از فیبریلاسیون دهلیزی (AF)، تقریباً به‌اندازه داروهای ضدانعقاد مؤثر است؛ درحالی‌که، خطر خونریزی‌های شدید را به‌طور قابل‌توجهی کاهش می دهد. ^{Stroke Prevention in Atrial Fibrillation: Our Current Failures and Required Research – PMC (nih.gov)}

مطالعات دیگری نیز ایمنی این روش را تأیید کرده و نشان می دهد، که خطر عوارض جدی در این جراحی کم است و با پیشرفت تکنیک‌ها و تجربه پزشکان، کاهش می‌یابد. داده‌ها نشان می‌دهند که این روش می‌تواند کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشد، به‌ویژه در افرادی که نمی‌توانند داروهای ضد لخته مصرف کنند. این شواهد، بستن LAA را به‌عنوان یک روش ایمن و موثر معرفی می‌کند.

هزینه بستن گوشک دهلیز چپ در ایران

هزینه بستن گوشک دهلیز چپ (Left Atrial Appendage Closure) به عوامل مختلفی بستگی دارد و معمولاً پس از بررسی وضعیت بیمار توسط پزشک متخصص تعیین می‌شود. این هزینه در مقایسه با جراحی‌های باز قلب یا بستری طولانی‌مدت، معمولاً کم‌تهاجم‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر است. عوامل مؤثر بر هزینه عمل بستن گوشک دهلیز چپ شامل موارد زیر است:

1. نوع دستگاه مورد استفاده؛ برندهای مختلفی مانند Watchman، Amplatzer یا LAmbre در بازار وجود دارند که هرکدام قیمت متفاوتی دارند.
2. مرکز درمانی و امکانات بیمارستان؛ هزینه انجام این عمل در بیمارستان‌های خصوصی و دولتی متفاوت است.
3. تخصص و تجربه تیم درمان؛ انجام این عمل توسط فوق‌تخصص الکتروفیزیولوژی قلب باعث افزایش ایمنی و موفقیت می‌شود.
4. پوشش بیمه و میزان فرانشیز؛ برخی بیمه‌ها بخشی از هزینه بستن گوشک دهلیز چپ را پوشش می‌دهند. در کلینیک اریتمی تهران، هماهنگی لازم با بیمه‌های پایه و تکمیلی انجام می‌شود تا فشار مالی بیمار به حداقل برسد.
5. بررسی‌ها و تصویربرداری‌های قبل از عمل؛ مانند اکو ترانس‌ازوفاژیال (TEE) و سی‌تی‌اسکن قلب که هزینه جداگانه دارند.

در کلینیک آریتمی تهران، قبل از هر اقدامی، جلسه مشاوره با پزشک فوق‌تخصص برگزار می‌شود تا بر اساس شرایط بیمار، برآورد دقیق هزینه‌ها و میزان پوشش بیمه اعلام شود.
همچنین امکان پرداخت اقساطی یا همکاری با شرکت‌های بیمه تکمیلی برای بسیاری از بیماران فراهم است.

دقت کنید که هزینه نهایی بسته به وضعیت قلب، نوع دستگاه و مرکز بستری ممکن است متغیر باشد، اما هدف اصلی در کلینیک اریتمی تهران این است که درمان ایمن، مؤثر و مقرون‌به‌صرفه برای هر بیمار فراهم شود.

بستن گوشک دهلیز چپ (LAA Closure): راهکاری نوین برای پیشگیری از سکته مغزی

بستن گوشک دهلیز چپ (LAA Closure)، یک روش پیشرفته و کم‌تهاجمی برای کاهش خطر سکته مغزی، در بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی (AF) و حتی دیگر انواع آریتمی های دهلیزی است؛ به‌ویژه، برای افرادی که نمی‌توانند داروهای ضدانعقاد مصرف کنند. این روش با مسدود کردن گوشک دهلیز چپ، محل اصلی تشکیل لخته را از بین می‌برد و اثربخشی آن نیز، در مطالعات علمی معتبر مانند PROTECT AF و PREVAIL تأیید شده است.

علاوه بر کاهش خطر سکته، این روش خطر خونریزی ناشی از مصرف طولانی‌مدت داروهای ضد لخته را نیز به حداقل می‌رساند. هرچند ممکن است، عوارض نادری مانند خونریزی در محل کاتتر یا جابجایی دستگاه رخ دهد؛ اما پیشرفت تکنیک‌ها و تجربه جراحانی همچون دکتر مهرداد میرمعصومی و دکتر محمود افتخارزاده، که در مرکز آریتمی تهران مشغول به درمان بیماران هستند، این خطرات را کاهش می دهد. بستن LAA، یک گزینه دائمی و مطمئن برای بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به AF است و انتخاب آن باید بر اساس شرایط بیمار و مشاوره پزشک متخصص انجام شود.

پرسش‌های متداول درباره بستن گوشک دهلیز چپ

• آیا بستن گوشک دهلیز چپ خطرناک است؟
  خیر، این روش از طریق کاتتر و بدون نیاز به عمل جراحی باز قلب انجام می‌شود. میزان عوارض آن بسیار پایین است و در بیشتر بیماران بدون مشکل خاصی انجام می‌شود. تیم متخصص کلینیک اریتمی تهران با استفاده از تجهیزات پیشرفته، ایمنی عمل را به حداکثر می‌رساند.
• آیا بعد از این عمل نیاز به مصرف داروهای ضدانعقاد دارم؟
  در بیشتر بیماران، پس از بستن گوشک دهلیز چپ لازم است برای چند هفته تا چند ماه داروی ضدانعقاد مصرف شود تا بدن با دستگاه جدید سازگار شود. بعد از تأیید پزشک، معمولاً مصرف دارو قطع می‌شود و بیمار دیگر نیازی به مصرف مادام‌العمر داروهای رقیق‌کننده خون ندارد.
• چه مدت بعد از عمل بستن گوشک دهلیز چپ می‌توانم به فعالیت‌های روزمره برگردم؟
  اغلب بیماران یک روز پس از عمل مرخص می‌شوند و می‌توانند در عرض چند روز به فعالیت‌های روزمره خود برگردند. تنها توصیه می‌شود تا مدتی از فعالیت‌های شدید بدنی و بلند کردن اجسام سنگین پرهیز شود.
• آیا بیمه هزینه بستن گوشک دهلیز چپ را پوشش می‌دهد؟
  بله، بسیاری از بیمه‌های پایه و تکمیلی بخشی از هزینه عمل را پوشش می‌دهند؛ کارشناسان بیمه به بیماران کمک می‌کنند تا از حداکثر پوشش بیمه‌ای خود استفاده کنند. پیشنهاد می‌شود پیش از عمل با واحد پذیرش بیماران کلینیک تماس بگیرید تا جزئیات بیمه‌ای بررسی شود.
• ماندگاری دستگاه چقدر است؟ آیا نیاز به تعویض دارد؟
  خیر. دستگاه بستن گوشک دهلیز چپ معمولاً برای تمام عمر در بدن باقی می‌ماند و نیازی به تعویض ندارد. پس از گذشت چند ماه، بافت طبیعی قلب روی آن را می‌پوشاند و به بخشی از ساختار قلب تبدیل می‌شود.
• آیا در کلینیک اریتمی تهران عمل بستن گوشک دهلیز چپ انجام می‌شود؟
  بله، کلینیک اریتمی تهران یکی از مراکز پیشرو در انجام بستن گوشک دهلیز چپ با روش غیرجراحی است. این مرکز با بهره‌گیری از فوق‌تخصص‌های الکتروفیزیولوژی و تجهیزات مدرن، سالانه تعداد زیادی از بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی را با موفقیت درمان می‌کند.