اثر منفی نوشابه‌های انرژی زا بر قلب

مصرف نوشابه های انرژی زا در سال های اخیر، در بین جوانان و نوجوانان مشتاقان زیادی پیدا کرده است؛ ترکیب اصلی این گونه نوشابه ها، کافئین، جینسینگ، تائورین، گوارنا، شکر و گروه ویتامین های B است که با تولید انرژی زیاد، منجر به ایجاد حالتی نشاط آور خواهند شد.

افزایش تمرکز، کاهش خستگی و بهبود عملکرد ارگان های بدن، از جمله مزیت های مصرف نوشابه های انرژی زا محسوب می شوند. اما مصرف انرژی زاها عوارض خاص خود را دارد که در این مقاله قصد داریم درباره عوارض نوشابه انرژی زا برای مردان و زنان صحبت کنیم.

در یک پژوهش بالینی، عوارض مصرف نوشابه های انرژی زا بر روی افراد بررسی گردید؛ نتایج این پژوهش نشان می دهد، که این نوشیدنی ها با تغییر در فشار خون، سرعت و ریتم ضربان قلب و آریتمی هایی همچون فیبریلاسیون دهلیزی، در عملکرد این عضله حیاتی اختلال ایجاد می کنند. این مساله در بیماران قلبی، بیشتر از افراد سالم به چشم می خورد و لازم است این افراد احتیاط بیشتری داشته باشند. ^{Are Energy Drinks Bad for You? | URMC Newsroom (rochester.edu)}

مصرف نوشابه های انرژی زا چه اثرات منفی بر بدن دارند؟

مصرف نوشابه های انرژی زا مزیت ها و عوارضی دارد که بسته به سلامت جسمی شخص، می توانند متفاوت باشند؛ مصرف نوشیدنی های انرژی زا، با رفع خستگی جسمی فرد و بهبود عملکرد مغزی و تمرکز، سطح هوشیاری افراد را بالا برده و منجر به افزایش بازده او می گردد.

در واقع، مصرف به اندازه این گونه نوشیدنی ها مشکلی ایجاد نخواهد کرد؛ اما مصرف بیش از حد آن ها، به دلیل مواد تشکیل دهنده ای که عمده آن را کافئین تشکیل می دهد، ممکن است اثرات بدی به دنبال داشته باشد. برخی از عوارض نوشابه انرژی زا برای مردان و زنان عبارت اند از:

• احتمال بروز یا تشدید بیماری های قلبی مانند کاردیومیوپاتی
• افزایش فشار خون
• افزایش چاقی، قند خون و احتمال ابتلا به دیابت نوع دو
• افزایش استرس، پرخاشگری و حس خشونت
• تمایل به استفاده از الکل
• کاهش کیفیت خواب
• اختلال در عملکرد معده
• بروز التهابات کبدی

در کنار پرهیز از این نوع نوشیدنی‌ها، یکی از عوامل کلیدی در حفظ سلامت قلب، پیروی از یک برنامه غذایی اصولی است. رعایت رژیم غذایی بیماران قلبی نه‌تنها به کنترل علائم کمک می‌کند، بلکه نقش مهمی در پیشگیری از پیشرفت بیماری‌های قلبی ایفا می‌کند.

فواید و عوارض نوشابه انرژی زا برای مردان

فواید نوشابه‌های انرژی‌زا برای مردان اغلب به دلیل وجود کافئین و تائورین، موقت و کوتاه‌مدت است. این نوشیدنی‌ها می‌توانند به صورت موقت انرژی و تمرکز ذهنی را افزایش دهند، که برای افرادی که ساعات کاری طولانی یا فعالیت‌های ورزشی سنگین دارند، جذاب است. کافئین می‌تواند خستگی را به تأخیر بیندازد و استقامت بدنی را بهبود ببخشد.

مصرف بیش از حد کافئین در مردان می‌تواند منجر به افزایش ضربان قلب و فشار خون بالا شود که ریسک ابتلا به بیماری‌های قلبی-عروقی را بالا می‌برد. از سوی دیگر، مصرف نوشابه های انرژی زا ممکن است بر سلامت جنسی نیز تأثیر منفی بگذارند. کافئین و تائورین با افزایش فشار خون، ممکن است به اختلال در عملکرد نعوظ منجر شوند. همچنین، در درازمدت می‌توانند بر تعادل هورمونی و کیفیت اسپرم نیز اثر بگذارند. قند بالای موجود در این نوشیدنی‌ها نیز خطر ابتلا به دیابت نوع 2 و چاقی را افزایش می‌دهد که هر دو عامل، سلامت قلب و عملکرد جنسی را به خطر می‌اندازند.

عوارض نوشابه انرژی زا برای زنان

زنان نیز با مصرف نوشابه‌های انرژی‌زا با خطراتی روبرو هستند. این نوشیدنی‌ها می‌توانند تعادل هورمونی را به هم بزنند و باعث بی‌نظمی در چرخه قاعدگی و حتی ناباروری شوند. مصرف زیاد قند، به‌ویژه، خطر ابتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) را بالا می‌برد که یکی از دلایل اصلی ناباروری است. به‌علاوه، زنان به دلیل توده بدنی کمتر، ممکن است حساسیت بیشتری نسبت به کافئین داشته باشند که می‌تواند به تپش قلب شدید، اضطراب و اختلالات خواب منجر شود. محتوای اسیدی و قندی این نوشیدنی‌ها همچنین به سلامت دندان‌ها و افزایش وزن در زنان آسیب می‌زند. ^{Are Energy Drinks Bad for You? (clevelandclinic.org)}

مضرات نوشابه‌های انرژی‌زا برای نوجوانان

مضرات نوشابه‌های انرژی‌زا برای نوجوانان به دلیل حساسیت بدن آن‌ها به کافئین و قند، بسیار جدی است. این نوشیدنی‌ها می‌توانند آسیب‌های زیر را به همراه داشته باشند:

• مشکلات قلبی؛ کافئین و تائورین زیاد در این نوشیدنی‌ها باعث افزایش ضربان قلب و فشار خون می‌شود که برای قلب در حال رشد نوجوانان خطرناک است.
• مشکلات عصبی و رفتاری؛ مصرف این نوشیدنی‌ها می‌تواند منجر به اضطراب، بی‌خوابی، و پرخاشگری شود و بر عملکرد تحصیلی و تمرکز آن‌ها تأثیر منفی بگذارد.
• مشکلات گوارشی و متابولیکی؛ قند فراوان موجود در این نوشیدنی‌ها، خطر چاقی و دیابت نوع ۲ را افزایش می‌دهد و به پوسیدگی دندان‌ها آسیب می‌زند.

در مجموع، متخصصان توصیه می‌کنند که نوجوانان از مصرف این نوشیدنی‌ها خودداری کنند.

عوارض نوشابه‌های انرژی‌زا برای کودکان

مصرف نوشابه‌های انرژی‌زا برای کودکان به دلیل تأثیرات منفی بر سیستم‌های در حال رشد آن‌ها به‌شدت خطرناک است. کافئین موجود در این نوشیدنی‌ها می‌تواند به سیستم عصبی مرکزی کودکان آسیب برساند و باعث بی‌قراری، اضطراب، و حتی تشنج در موارد شدید شود. کودکان به دلیل وزن کمتر و متابولیسم متفاوت، نسبت به بزرگسالان حساسیت بیشتری به کافئین دارند. این ماده می‌تواند ضربان قلب و فشار خون را به‌طور غیرطبیعی افزایش دهد و خطر آریتمی‌های قلبی را در پی داشته باشد.

علاوه بر این، شکر بالای موجود در این نوشیدنی‌ها خطر چاقی، پوسیدگی دندان، و دیابت نوع دوم را افزایش می‌دهد. افزودنی‌هایی مانند تائورین و گوارانا ممکن است به کبد و کلیه‌های در حال رشد فشار وارد کنند و تعادل الکترولیت‌ها را مختل کنند. مصرف مداوم این نوشیدنی‌ها می‌تواند به وابستگی به کافئین منجر شود و الگوهای خواب کودکان را مختل کند، که بر رشد مغزی و عملکرد تحصیلی آن‌ها تأثیر منفی می‌گذارد. متخصصان توصیه می‌کنند کودکان به‌جای این نوشیدنی‌ها، آب یا آب‌میوه‌های طبیعی مصرف کنند تا سلامت جسمی و روانی آن‌ها حفظ شود.

چه کسانی نباید از نوشابه های انرژی زا استفاده کنند؟

به طور کلی، پژوهش ها نشان می دهند که افراد مبتلا به بیماری های قلبی و یا کسانی که انواع مختلفی از آریتمی قلبی (نامنظمی ضربان قلب) را دارند، باید از مصرف نوشابه های انرژی زا دوری کنند. با اینکه تاکنون شواهدی در مورد مرگ بیماران قلبی، در اثر مصرف این نوشیدنی ها وجود نداشته است؛ اما تغییر ریتم ضربان قلب، خود می تواند اثرات جبران ناپذیری در پی داشته باشد.

علاوه بر بیماران مبتلا به آریتمی قلبی، بهتر است افراد دیگری که در ادامه اشاره می کنیم هم در مصرف نوشابه های انرژی زا، کمی محتاط باشند و یا اصلا مصرف نکنند.

• بانوان باردار
• افرادی که مبتلا به فشار خون بالا هستند
• افراد سالخورده
• بیمارانی که دارای Long QT هستند
• اشخاصی که بیماری های قلبی مخصوصا در سطح پیشرفته دارند
• کودکان و نوجوانان

مصرف نوشابه های انرژی زا چگونه بر قلب تاثیر می گذارد؟

همان طور که قبل تر اشاره کردیم، مصرف نوشابه های انرژی زا قادر است قلب و فشار خون را تحت تاثیر قرار داده و مصرف طولانی مدت آن ها، در نهایت اثرات جبران ناپذیری می تواند در پی داشته باشد؛ در ادامه، برخی از مهم ترین عوارض قلبی که ممکن است در اثر مصرف این نوشیدنی ها در افراد مختلف بروز کند را، توضیح خواهیم داد.

بالا بردن بیش از حد فشار خون

نوشابه های انرژی زا، دارای سطوح بالایی از کافئین هستند که با مصرف آن ها، فشار خون به طور قابل توجهی افزایش می یابد؛ همین مساله، منجر به بر هم خوردن نظم ضربان های قلب شده و حتی بر اساس تحقیقات، می تواند خطر حمله قلبی را در پی داشته باشد.

بالابردن ضربان قلب و ایجاد اختلالات عملکردی در قلب

ضربان طبیعی قلب، در بازه 60 تا 100 تپش در دقیقه است و هر مقدار بالاتر یا پایین تر از آن، می تواند نشان دهنده نارسایی های قلبی باشد. تحقیقات نشان می دهند که نوشیدنی های انرژی زا، قادر هستند تعداد ضربان قلب را تا 130 تپش در دقیقه هم افزایش دهند؛ حتی در ادامه مطالعات بالینی مشخص شد که مصرف این نوشیدنی ها، می تواند منجر به فیبریلاسیون دهلیزی و یا ریتم غیرطبیعی ضربان قلب شده و یا حتی در نهایت، سکته مغزی را در پی داشته باشد.

بالا بودن سطح کافئین

بدن هر فرد سالم، می تواند در حدود 400 میلی گرم کافئین در روز دریافت کند (البته بهتر است احتیاط شود)؛ با این حال، این موضوع که مصرف نوشابه های انرژی زای با سطح کافئین کمتر از این مقدار، تا این حد می تواند بر قلب اثر بگذارد نشان می دهد که غیر از کافئین، مواد دیگری که در ساخت این نوشابه ها به کار رفته است که می تواند اثربخشی کافئین را تشدید کند.

مثلا ماده گوارانا، یک ماده حاوی کافئین است و تورین اثر کافئین را شدیدتر می کند؛ بنابراین، سطح کافئین یک نوشابه انرژی زا، مجموع همه این موارد در نظر گرفته می شود؛ نه فقط خود ماده کافئین!!

تغییر میزان کلسیم در قلب

سطح کافئین نوشابه های انرژی زا در مقابل سایر نوشابه های حاوی کافئین، بیش از چهار برابر محاسبه می شود؛ با افزایش کافئین دریافتی توسط بدن، میزان کلسیمی که از سلول های قلب منتشر می شود افزایش یافته و به این ترتیب، شدت تپش قلب بالا می رود.

در برخی این موارد، بالا رفتن سطح کافئین و انتشار کلسیم منجر به استفراغ، افزایش فشار خون، عدم هوشیاری و حتی ایست قلبی نیز خواهد شد.

تشدید اثر کافئین در اثر استفاده از الکل

در صورتی که افراد، همراه با مصرف نوشابه های انرژی زا الکل هم مصرف کنند، سطح کافئین خون بالا رفته و این ماده زمان طولانی تری در خون باقی می ماند؛ همچنین، استفاده از کافئین و الکل به صورت همزمان، تاثیر الکل را کاهش داده و در نتیجه، فرد به مصرف مقدار بیشتری از الکل گرایش پیدا می کند.

پس در انتها میتوان نتیجه گرفت که بیمار، هم در معرض خطرات ناشی از سطح بالای کافئین در خون و هم در معرض عواقب ناشی از تاثیرات مصرف الکل بر قلب قرار خواهد گرفت.

در افرادی که به دلایل مختلفی مانند ژنتیک، بیشتر از سایر افراد در معرض ابتلا به آریتمی قلبی هستند؛ درصورت مصرف همزمان نوشابه های انرژی زا و الکل، بدون شک باید منتظر بروز مسمومیت الکلی و آریتمی قلبی باشند.

ارتباط حمله قلبی و نوشابه های انرژی زا

در پاسخ به این سوال که: آیا نوشابه های انرژی زا باعث حمله های قلبی می شوند یا خیر؟ باید گفت بله! مطابق آخرین تحقیقات انجام شده، افرادی که بیماری های قلبی مزمن تشخیص داده شده و داده نشده داشتند و از نوشابه های انرژی زا مصرف می کردند، حدود 65 درصد بیشتر از افراد بیمار و سالم دیگری که نوشیدنی های انرژی زا مصرف نمی کردند، در خطر حمله های قلبی خفیف و شدید قرار داشتند.

در نتیجه، شروع ناگهانی درد قفسه سینه به دنبال مصرف نوشابه های انرژی زا را، باید شاخصی جهت سوء ظن را به سندرم حاد عروق کرونر در نظر گرفت. با تکیه بر داده های حاکی از افزایش بروز وقایع عروق کرونر با نوشیدنی های انرژی زا، محتاطانه است که افراد را به مصرف محدود چنین نوشیدنی ها تشویق کنیم. ^{Acute Myocardial Infarction Following the Consumption of Energy Drink in a 28-Year-Old Male: A Case Report – Pedro Pallangyo, Smita V. Bhalia, Makrina Komba, Zabella S. Mkojera, Happiness J. Swai, Henry A. Mayala, Peter R. Kisenge, 2023 (sagepub.com)}

عوارض نوشابه انرژی زا ویتامین c

نوشابه‌های انرژی‌زا حاوی ویتامین C، با وجود فواید این ویتامین، به دلیل ترکیبات دیگر خود می‌توانند عوارض جانبی متعددی ایجاد کنند. عوارض نوشابه انرژی زای ویتامین c عمدتاً ناشی از مقادیر بالای کافئین، شکر و محرک‌های دیگر هستند. مصرف بیش از حد کافئین می‌تواند منجر به افزایش ضربان قلب، فشار خون بالا و تپش قلب شود. این مسئله به ویژه در افراد با بیماری‌های قلبی زمینه‌ای خطرناک است.

مقادیر زیاد قند و اسید موجود در این نوشیدنی‌ها ممکن است باعث مشکلات گوارشی و آسیب به دندان‌ها شود. علاوه بر این، مصرف منظم آن‌ها می‌تواند به اضطراب، بی‌قراری و اختلالات خواب منجر گردد. اگرچه ویتامین C به تنهایی معمولاً بی‌خطر است، اما ترکیب آن با محرک‌ها می‌تواند بر سلامتی تأثیر بگذارد. متخصصان توصیه می‌کنند برای تأمین ویتامین C از منابع طبیعی و سالم استفاده شود و مصرف نوشابه‌های انرژی‌زا به حداقل برسد.

چه نوشیدنی فشار خون را بالا می‌برد؟

برخی نوشیدنی‌ها به دلیل ترکیبات محرک، قند بالا یا تأثیر مستقیم بر سیستم عصبی و عروقی، می‌توانند باعث افزایش فشار خون شوند. شناخت نوشیدنی‌هایی که فشارخون را بالا میبرند به‌ویژه برای افراد مبتلا به فشار خون بالا، بیماران قلبی و افرادی که در معرض آریتمی هستند، اهمیت زیادی دارد.

1. نوشابه‌های انرژی‌زا در صدر این فهرست قرار دارند. این نوشیدنی‌ها به دلیل مقادیر بالای کافئین، تائورین، گوارانا و قند، باعث تحریک سیستم سمپاتیک بدن می‌شوند؛ در نتیجه، ضربان قلب افزایش یافته و رگ‌های خونی منقبض می‌شوند که این فرآیند مستقیماً فشار خون را بالا می‌برد. مصرف مداوم یا هم‌زمان با الکل، خطر افزایش شدید فشار خون و بروز عوارض قلبی را بیشتر می‌کند.
2. علاوه بر نوشابه‌های انرژی‌زا، قهوه و نوشیدنی‌های کافئین‌دار غلیظ (به‌ویژه در مصرف بیش از حد)، می‌توانند موجب افزایش موقتی یا پایدار فشار خون شوند؛ این اثر در افرادی که حساسیت بیشتری به کافئین دارند، شدیدتر است.
3. نوشابه‌های گازدار شیرین نیز با وجود نداشتن کافئین بالا، به دلیل قند فراوان، در درازمدت با افزایش وزن، مقاومت به انسولین و آسیب به عروق، زمینه‌ساز افزایش فشار خون می‌شوند.
4. نوشیدنی‌های الکلی نیز، با تأثیر بر سیستم عصبی و اختلال در تنظیم فشار خون، می‌توانند هم در کوتاه‌مدت و هم در مصرف مزمن، باعث بالا رفتن فشار خون و افزایش خطر بیماری‌های قلبی شوند.

در مقابل، نوشیدنی‌هایی مانند آب، دمنوش‌های گیاهی ملایم، چای سبز به مقدار متعادل و آب‌میوه‌های طبیعی بدون قند افزوده نوشیدنی هایی محسوب می‌شوند که فشارخون را بالا نمی‌برند. انتخاب آگاهانه نوشیدنی‌ها، نقش مهمی در پیشگیری از فشار خون بالا و عوارض قلبی دارد.

آیا مصرف نوشابه های انرژی زا در طولانی مدت باعث بیماری قلبی می شود؟

مصرف نوشابه های انرژی زا در طولانی‌مدت، می‌تواند به طور جدی بر سلامت قلب تأثیر بگذارد و خطر بیماری‌های قلبی را افزایش دهد؛ نوشابه‌های انرژی‌زا، معمولاً حاوی مقدار زیادی کافئین و شکر هستند که هر دو می‌توانند اثرات منفی بر سیستم قلبی‌عروقی داشته باشند. مصرف مکرر و بیش از حد کافئین می‌تواند منجر به افزایش ضربان قلب، فشار خون بالا و آریتمی‌های قلبی شود. این علائم به مرور زمان، می‌توانند فشار زیادی بر قلب وارد کنند و خطر ابتلا به مشکلات جدی‌تری مانند بیماری‌های قلبی و سکته‌های قلبی را افزایش دهند.

علاوه بر کافئین، شکر موجود در نوشابه‌های انرژی‌زا نیز می‌تواند به سلامت قلب آسیب برساند. مصرف بالای شکر، باعث افزایش وزن و چاقی می‌شود که هر دو از عوامل خطر اصلی بیماری‌های قلبی هستند؛ همچنین، شکر می‌تواند به مقاومت انسولینی و دیابت نوع 2 منجر شود، که هر دوی این شرایط می‌توانند مشکلات قلبی را در پی داشته باشد. تحقیقات علمی نشان داده‌اند که مصرف مکرر نوشابه‌های انرژی‌زا، می‌تواند به تغییرات منفی در فشار خون و عملکرد رگ‌های خونی منجر شود؛ این تغییرات، می‌توانند به تصلب شرایین و مشکلات دیگر قلبی منجر شوند.

برای حفظ سلامت قلب و پیشگیری از بیماری‌های قلبی، توصیه می‌شود که مصرف نوشابه های انرژی زا محدود شده و به جای آن‌ها از گزینه‌های سالم‌تری مانند آب، چای سبز و آبمیوه‌های طبیعی استفاده شود. در این مقاله، به بررسی دقیق مصرف نوشابه های انرژی زا و اثر منفی آن بر قلب پرداخته و اطلاعات جامع و علمی را در این باره ارائه دادیم. هدف این است که با افزایش آگاهی عمومی، افراد بتوانند تصمیمات بهتری برای حفظ سلامت قلب خود بگیرند و از خطرات ناشی از مصرف این نوشیدنی‌ها دوری کنند.

برای بررسی دقیق سلامت قلب و پیشگیری از عوارض ناشی از نوشابه‌های انرژی‌زا، مراجعه به متخصصان قلب اهمیت زیادی دارد. کلینیک آریتمی تهران با امکانات پیشرفته و تیم تخصصی، آماده ارائه خدمات مشاوره و بررسی‌های قلبی در توانیر تهران است.

سوالات متداول درباره نوشابه‌های انرژی‌زا

• نوشابه فشار خون را بالا می‌برد یا پایین؟
  نوشابه‌های انرژی‌زا به‌طور معمول باعث افزایش فشار خون می‌شوند. کافئین و سایر ترکیبات محرک موجود در این نوشیدنی‌ها با تحریک سیستم عصبی، موجب تنگ شدن عروق و افزایش ضربان قلب می‌شوند که در نهایت فشار خون را بالا می‌برد. این اثر در افراد مبتلا به فشار خون بالا و بیماری‌های قلبی می‌تواند شدیدتر و خطرناک‌تر باشد.
• چگونه تپش قلب ناشی از انرژی‌زا را از بین ببریم؟
  تپش قلب پس از مصرف نوشابه انرژی‌زا معمولاً به دلیل افزایش ناگهانی کافئین خون رخ می‌دهد. قطع مصرف، استراحت در محیط آرام و نوشیدن آب می‌تواند به کاهش علائم کمک کند. اگر تپش قلب طولانی‌مدت شد یا با علائمی مانند درد قفسه سینه، سرگیجه یا تنگی نفس همراه بود، مراجعه به پزشک ضروری است.
• اثر انرژی‌زا چند ساعت ماندگاری دارد؟
  اثر نوشابه‌های انرژی‌زا معمولاً بین ۳ تا ۶ ساعت باقی می‌ماند، اما در برخی افراد حساس به کافئین ممکن است این اثر تا ۸ ساعت یا بیشتر نیز ادامه پیدا کند. ماندگاری طولانی کافئین می‌تواند باعث بی‌خوابی، اضطراب و تداوم تپش قلب شود.
• عوارض نوشابه انرژی‌زا بر معده چیست؟
  نوشابه‌های انرژی‌زا به دلیل اسیدی بودن و داشتن کافئین و قند بالا می‌توانند باعث تحریک معده شوند. سوزش معده، رفلاکس، تهوع و درد معده از شایع‌ترین عوارض آن‌ها هستند، به‌ویژه در افرادی که زمینه مشکلات گوارشی دارند.
• خواص نوشابه انرژی‌زا چیست؟
  خواص نوشابه‌های انرژی‌زا محدود به افزایش موقت هوشیاری و کاهش احساس خستگی است. این اثرات کوتاه‌مدت بوده و بیشتر به دلیل کافئین ایجاد می‌شوند و ارزش درمانی یا سلامتی پایدار ندارند.
• انرژی‌زا خوردم حالم بد شده، چیکار کنم؟
  در صورت بدحال شدن پس از مصرف نوشابه انرژی‌زا، بهتر است مصرف را متوقف کرده و استراحت کنید و آب بنوشید. اگر علائمی مانند تهوع شدید، تپش قلب مداوم، ضعف یا درد قفسه سینه ایجاد شد، مراجعه فوری به مراکز درمانی توصیه می‌شود.
• آیا خوردن انرژی‌زا در شب خطرناک است؟
  مصرف نوشابه انرژی‌زا در شب می‌تواند باعث بی‌خوابی، افزایش ضربان قلب و اختلال در ریتم طبیعی خواب شود. این موضوع به‌ویژه در بیماران قلبی، افراد مبتلا به اضطراب و نوجوانان می‌تواند خطرناک‌تر باشد و توصیه می‌شود از مصرف آن در ساعات پایانی روز خودداری شود.