علت مثبت شدن تست تیلت

تست تیلت مثبت، در اثر کاهش هشیاری فردی که در حال انجام تست است اتفاق می افتد؛ در هنگام انجام تست تیلت، گاهی افراد دچار سنکوپ و کاهش هشیاری شدید می شوند که در این حالت، تست تیلت مثبت تفسیر می شود. بیشتر سنکوپ‌ها خطرناک نیستند و با اقدامات حمایتی رفع می‌شوند. در صورتی که در تشخیص نوع سنکوپ شک داشته باشیم، بهتر است از اقداماتی مانند تست تیلت (Tilt Table Test) استفاده کنیم.

از بیماری که سنکوپ می‌کند، ابتدا فشار گرفته می‌شود و در صورت لزوم از وی نوار قلب هم گرفته می‌شود. همچنین، در صورتی که احتمال سنکوپ قلبی (کاردیوژنیک) مطرح باشد، از وی اکوکاردیوگرافی تهیه می‌شود.  در صورتی که نوار قلب و سایر معاینات نرمال باشد، برای ارزیابی سنکوپ از تست تیلت استفاده خواهد شد. بنابراین تست تیلت را عموما در سنکوپ‌های وازوواگال یا موارد مشکوک به سنکوپ کاذب سایکوژنیک (سنکوپ های با منشا سیستم عصبی) انجام می‌دهیم.

در صورتی که نتیجه تست تیلت مثبت شود، به این معنی است که تغییر وضعیت بدن بیمار باعث ایجاد اختلال در فشار خون یا ریتم قلبی، همچون بیماری POTS بیمار گردیده است. در صورت منفی شدن تست تیلت نیز، هیچ اتفاق غیرنرمال همودینامیکی در طی تغییر درجه تخت شیبدار برای بیمار رخ نداده است.

علت مثبت شدن تست تیلت چیست؟

تست تیلت مثبت، همانطور که گفته شد به دلیل تغییر وضعیت همودینامیک فرد است؛ که معمولا، منجر به افزایش ضربان قلب و پس از آن تحریک عصب واگ می شود. اگرچه ممکن است، در طول تست ضربان قلب بیمار دچار کاهش هم شود. افت فشار و یا وقوع آریتمی نیز، می‌تواند باعث مثبت شدن تست تیلت شود. افت فشار می‌تواند بیمار را دچار سرگیجه کند، و حتی در مواردی ممکن است فرد بیهوش شود. اگرچه در طول انجام این تست خطری بیمار را تهدید نمی‌کند؛ چراکه تمامی اقدامات پیشگیرانه درمانی برای بیمار در نظر گرفته شده است و تست تیلت یکی از امن‌ترین راه‌ها، جهت ارزیابی بیماری فرد مبتلا به سنکوپ است.

از مهم‌ترین دلایل مثبت شدن تست تیلت، ابتلای بیمار به سنکوپ وازوواگال است؛ در این بیماران هنگام انجام تست، فرد دچار افت فشارخون شده و ضربان هم ممکن است تغییر کند (همیشه تغییر نمی‌کند). در این بیماران، عمدتا سیستم عصبی اتونوم دچار اختلال است و مشکلات قلبی برای بیمار مطرح نیستند. اما در صورت بروز آریتمی یا اختلال در ضربان قلب، ممکن است علت‌های قلبی مطرح باشند که در این شرایط، برای بیمار اکوکاردیوگرافی توصیه خواهد شد.

یکی دیگر از عللی که ممکن است برای مثبت شدن تیلت در زنان در سنین باروری مطرح باشد، سندرم تاکی کاردی ارتواستاتیک پوزیشنال است که به بیماری پاتس (POTS) مشهور است. این بیماران، هنگام ایستادن دچار افزایش ضربان قلب می‌شوند و ممکن است تا چندین دقیقه پس از ایستادن دچار ضعف شوند. همچنین افزایش مقاومت عروق محیطی نیز، می‌تواند باعث تست تسبت مثبت شود.

پایان تست تیلت (Tilt Table Test یا TTT) زمانی در نظر گرفته می‌شود که در بیمار سنکوپ (غش) همراه با افت فشار خون قابل‌توجه (هیپوتانسیون) ایجاد شود.

عواملی که تست تیلت را مثبت می‌کنند

مثبت شدن تست تیلت، نشان‌دهنده تغییرات غیرطبیعی در وضعیت همودینامیک بدن است؛ که معمولاً، در اثر تغییر وضعیت از حالت خوابیده به ایستاده رخ می‌دهد. عوامل متعددی می‌توانند در مثبت شدن این تست نقش داشته باشند، که در ادامه به بررسی این عوامل خواهیم پرداخت.

1. تغییرات ضربان قلب: افزایش ضربان قلب معمولاً اولین واکنش بدن است که می‌تواند منجر به تحریک عصب واگ و افت سطح هوشیاری فرد شود. کاهش ضربان قلب نیز در برخی موارد ممکن است رخ دهد.
2. افت فشار خون: کاهش فشار خون می‌تواند باعث سرگیجه و در موارد شدید، بیهوشی فرد شود.
3. بروز آریتمی: اختلالات ریتم قلب می‌توانند در کاهش سطح هوشیاری، غش کردن و مثبت شدن تست تیلت نقش داشته باشند؛ که در اینصورت ممکن است نیاز به بررسی های بیشتری همچون اکوکاردیوگرافی باشد.
4. سندرم تاکی‌کاردی ارتواستاتیک پوزیشنال (POTS): این سندروم، بیشتر در زنان سنین باروری دیده می‌شود؛ و با افزایش ضربان قلب هنگام ایستادن و ضعف تا چند دقیقه پس از آن مشخص می‌شود.
5. سنکوپ وازوواگال: شایع‌ترین نوع سنکوپ است که به‌دلیل افت ناگهانی فشار خون و ضربان قلب، معمولاً پس از ایستادن طولانی، استرس، درد یا دیدن خون رخ می‌دهد و منجر به مثبت شدن تست تیلت می‌شود.
6. افزایش مقاومت عروق محیطی: می‌تواند باعث مثبت شدن تست تیلت شود.

انواع نتایج مثبت تست تیلت

1. نوع مختلط (Type 1 – Mixed)؛ زمانی است که افت فشار خون با کاهش متوسط ضربان قلب همراه باشد؛ به‌طوری که ضربان قلب بین ۴۰ تا ۶۰ ضربه در دقیقه ثبت شود.
2. نوع قلبی-مهاری (Type 2 – Cardioinhibitory)؛ در شرایطی دیده می‌شود که ضربان قلب به کمتر از ۴۰ ضربه در دقیقه کاهش یابد یا وقفه کامل در ضربان قلب (اسیستول) به مدت ۳ ثانیه یا بیشتر رخ دهد.
3. نوع سوم، نوع وازو دپرسور (Type 3 – Vasodepressor)؛ حالتی است که تنها افت فشار خون وجود دارد و برادی‌کاردی (کندی ضربان قلب) مشاهده نمی‌شود. ^{Positive Result in the Early Passive Phase of the Tilt-table Test: A Predictor of Neurocardiogenic Syncope in Young Men – PMC (nih.gov)}

در مقابل، تست تیلت منفی به این معناست که هیچ تغییر غیرطبیعی در فشار خون، ضربان قلب یا ریتم قلب بیمار مشاهده نشده است.

مهم است توجه داشته باشیم که، تست تیلت مثبت به تنهایی تشخیص قطعی یک بیماری خاص نیست؛ بلکه، نشان‌دهنده نیاز به بررسی‌های بیشتر و احتمالاً درمان‌های مناسب است. پزشک متخصص، با توجه به نتایج این تست و سایر علائم و نشانه‌های بیمار، تشخیص نهایی را ارائه خواهد داد و برنامه درمانی مناسب را تعیین خواهد کرد.

آیا مثبت شدن تست تیلت خطرناک است؟

به طور قطعی نمی توان گفت که مثبت شدن تست تیلت، در تمامی بیماران قلبی و عروقی خطرناک است؛ اما از آنجایی که این روش ، می تواند نشانه ای برای تشخیص بیماری های خطرناک باشد، در موارد زیادی افراد را از روبرو شدن با عارضه های جبران ناپذیر نجات می دهد. با این حال، در صورتی که نتیجه ی تست تیلت شما مثبت شد، نگران نباشید و موضوع را تماما با پزشک متخصص در این زمینه در میان بگذارید.

تست تیلت مثبت چه تشخیص‌هایی را مطرح می‌کند؟

سندرم‌های رایج قابل تشخیص با تست تیلت عبارتند از:

• سنکوپ با واسطه عصبی (وازودسپرسیو، کاردیوواگال)
• افت فشار خون ارتواستاتیک
• سندرم تاکی کاردی ارتواستاتیک وضعیتی (POTS)
• هیپوپرفیوژن مغزی هیپوکاپنیک
• سندرم هیپوپرفیوژن مغزی ارتواستاتیک

انجام تست تیلت به پزشک کمک می‌کند در مواردی که بیمار دچار افتادن‌های مکرر می‌شود، تشخیص خود را قطعی‌تر کند. تیلت همچنین، در افتراق سنکوپ‌های رفلکسی (وازوواگال) از افت فشار خون ارتواستاتیک مفید است. ضمنا در سنکوپ‌های سایکوژنیک نیز این تست، اهمیت تشخیصی دارد.

اخیرا تحقیقاتی نشان داده‌اند، انجام تست تیلت در بیماران مبتلا به پارکینسون، سندرم پس از ضربه مغزی پایدار، سندرم پای بی‌قرار و بی‌اشتهایی عصبی نیز دارای ارزش تشخیصی است و می‌توان، به منظور بررسی درگیری‌های سیستم عصبی در این بیماران از آن بهره برد.

درمان تست تیلت مثبت

درمان تست تیلت مثبت اساس غیردارویی دارد؛ اما با این حال، بهتر است دارو درمانی را آغاز کنیم. در صورتی که در طی انجام تست تیلت ضربان قلب بیمار کاهش یابد، ممکن است پزشک آزمایش‌های بیشتری را برای بررسی قلب بمار تجویز کند. در این شرایط، ممکن است از دارو برای جلوگیری از افت فشار خون استفاده ‌شود.

همچنین اگر در طول انجام تست ضربان قلب بیمار افزایش پیدا کند، برای کاهش احتمال بروز مجدد چنین شرایطی به بیمار داروهای خاصی داده خواهد شد. توجه داشته باشید، در مواقعی که ضربان قلب و فشار خون به میزان نامحسوسی تغییر پیدا می‌کنند و بیمار دچار عارضه نمی شود، عمدتا تیلت را منفی در نظر می‌گیرند و بیمار نیاز به اقدامات درمانی فوق ندارد. به منظور تشخیص دقیق‌تر و  در نهایت درمان صحیح، بهتر است در هنگام انجام تست تیلت برای بیمار ماساژ کاروتید هم انجام شود؛ انجام این ماساژ، در همه افراد بزرگتر از 40 سال و با سابقه سنکوپ ضروری است.

مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۴ نشان داد، که ماساژ سینوس کاروتید (CSM) می‌تواند پیش‌بینی‌کننده نتایج تست تیلت باشد. در این مطالعه، ۳۴٪ از بیماران نتیجه مثبت در تست تیلت داشتند و ۸۸٪ از آن‌ها پاسخ وازودپرسیو قابل‌توجهی به ماساژ سینوس کاروتید نشان دادند.​ ^{Carotid Sinus Massage During Head-up Tilt Testing Can Predict the Test Outcome: Implications for Its Use as a Screening Tool in Patients with Unexplained Syncope (innovationsincrm.com)}

ماساژ کاروتید را در افراد با سابقه سکته مغزی نباید انجام داد. چراکه انجام این ماساژ در حالت کاملا خوابیده، ممکن است علائمی نشان ندهد؛ اما ماساژ سینوس کاروتید، در شیب‌های بیشتر می‌تواند نمایانگر حساسیت سینوس کاروتید باشد که خود ممکن است از علل وقوع سنکوپ در فرد باشد.

داروهای درمان تست تیلت مثبت

همانطور که گفته شد، درمان بیمارانی که تست تیلت مثبت دارند اگرچه بر پایه روش‌های غیردارویی استوار است؛ اما در بسیاری از موارد نیز، دارودرمانی نقش مهمی ایفا می‌کند. نوع و میزان داروهای تجویزی، بستگی به نتایج دقیق تست و علائم بیمار دارد. در صورت کاهش ضربان قلب حین تست، پزشک ممکن است آزمایش‌های قلبی بیشتری را تجویز کند و داروهایی برای جلوگیری از افت فشار خون تجویز نماید. از سوی دیگر، اگر ضربان قلب بیمار افزایش یابد، داروهای خاصی برای کاهش احتمال تکرار این وضعیت تجویز می‌شود.

لازم به ذکر است که در مواردی که تغییرات ضربان قلب و فشار خون جزئی بوده و بیمار دچار عارضه نمی‌شود، معمولاً تست تیلت منفی درنظر گرفته شده و نیازی به مداخله دارویی نیست. هدف اصلی از دارودرمانی، کنترل علائم، پیشگیری از حملات مجدد و بهبود کیفیت زندگی بیمار است.

جمع‌بندی و گام بعدی پس از تست تیلت مثبت

تست تیلت مثبت به این معناست که بدن بیمار در اثر تغییر وضعیت، واکنش غیرطبیعی نشان داده و این موضوع می‌تواند نشانه‌ای از وجود اختلالاتی مانند سنکوپ وازوواگال، افت فشار خون ارتواستاتیک یا سندرم POTS باشد. با این حال، مثبت شدن تست به تنهایی تشخیص قطعی یک بیماری محسوب نمی‌شود، بلکه هشداری است برای انجام بررسی‌های دقیق‌تر. در چنین شرایطی، پزشک متخصص بر اساس نتایج تست، علائم بالینی بیمار و سایر آزمایش‌های تکمیلی، تشخیص نهایی را ارائه داده و بهترین مسیر درمانی را تعیین می‌کند.

از آنجا که تفسیر تست تیلت مثبت نیازمند تجربه تخصصی و دانش دقیق در زمینه آریتمی‌ها و سنکوپ است، انتخاب یک مرکز معتبر اهمیت ویژه‌ای دارد. در کلینیک آریتمی تهران، تست تیلت با استفاده از تجهیزات پیشرفته و تحت نظارت مستقیم پزشکان متخصص قلب و الکتروفیزیولوژی از جمله دکتر محمود افتخارزاده انجام می‌شود. این موضوع باعث می‌شود نتیجه تست با بالاترین دقت ثبت و تحلیل گردد و مسیر درمانی بیمار به‌درستی هدایت شود.

اگر اخیراً تست تیلت مثبت داشته‌اید یا همچنان دچار علائمی مانند غش‌های مکرر، سرگیجه یا تپش قلب هستید، توصیه می‌کنیم هرچه سریع‌تر برای مشاوره تخصصی اقدام کنید. تیم ما در کلینیک آریتمی تهران آماده است تا با بررسی دقیق وضعیت شما، بهترین روش‌های درمانی را پیشنهاد دهد و نگرانی‌های شما را برطرف سازد.