همه آنچه باید درباره آریتمی قلبی در خواب بدانید!

آریتمی قلبی در خواب، یکی از عارضه‌هایی است که ممکن است برای برخی افراد اتفاق افتد و موجب احساس ترس در آنها شود. احتمال دارد این وضعیت برای شما هم پیش آمده باشد که با تپش قلب شدید، از خواب پریده و بابت بروز ضربان قلب بالا و نامنظمی ضربان قلب با همان آریتمی قلبی نگران باشید. پیش از هر چیزی لازم است بدانید که آریتمی قلبی در خواب، می‌تواند به دلیل وجود دلایل مختلفی مانند: فشارهای عصبی و استرس، کمبود خواب کافی، پرخوری و گرفتن رژیم‌های غذایی نامناسب و… رخ دهد.

یکی از سوالات رایج بیماران در رابطه با آریتمی در خواب این است که آیا ضربان قلب پایین در حین خواب نگران‌کننده است یا خیر؟ باید بدانید که کاهش ضربان قلب در خواب همیشه نشانه بیماری نیست، اما در برخی شرایط می‌تواند هشداردهنده باشد. برای اطلاعات بیشتر، مقاله ضربان قلب پایین در خواب را مطالعه فرمایید.

ارتباط مرگ و میر با کیفیت خواب و مدت زمان خواب، به صورت مستقیم تایید و اثبات شده است؛ با این حال، در بیمارانی که دارای مشکلات قلبی و عروقی هستند، اهمیت خواب به مراتب افزایش پیدا می کند. از طرف دیگر، از شایع ترین مشکلاتی که توسط بیماران قلب و عروق به متخصصین گزارش شده است، کیفیت و مدت زمان پایین و کم خواب است. به همین دلیل، پیشنهاد می شود برای بهبود شرایط بیماران، کیفیت خواب بهبود پیدا کند.

ضربان قلب در طول خواب چرا و چگونه تغییر میکند؟

برای آشنایی بیشتر با موضوع آریتمی قلبی در خواب، پیش از هر چیزی لازم است بدانید که ابتدا تا انتهای پروسه خواب، دارای چند مرحله است که تنها دو مرحله از آن، می‌توانند روی ضربان قلب و در نهایت ایجاد آریتمی قلبی در خواب، تاثیر بگذارند؛ یکی از آنها، مرحله رم (REM) و دیگری مرحله غیر رم (NON REM) می‌باشد.

در این بخش، می‌خواهیم با این دو مرحله و ارتباط آنها با تپش قلب بیشتر آشنا شویم.

مرحله غیر رم و ارتباط آن با آریتمی قلبی در خواب

در مرحله غیر رم، که حدود سه چهارم از زمان خواب ما را تشکیل می‌دهد، با فعال شدن پاراسمپاتیک در بدن ما، فعالیت سمپاتیک به شدت کاهش پیدا می‌کند؛ این مرحله، با نشانه‌های زیر قابل تشخیص است.

•  کم شدن میزان ضربان قلب.
•  بی نظمی در ریتم سینوسی.
•  افت فشار خون.
•  ایجاد وقفه در ضربان قلب.

در نظر داشته باشید که در این مرحله از خواب، ضربان قلب در افراد سالم هم ممکن است به تعداد حدود 40 ضربه در دقیقه یا حتی کمتر افت پیدا کند؛ حتی ممکن است، فواصل بین ضربان ها تا سه و چهار ثانیه نیز طول بکشد که می‌تواند کاملا طبیعی باشد.

مرحله رم در خواب

همانطور که در بخش قبلی توضیح دادیم، در مرحله غیر رم با کاهش ضربان قلب در خواب مواجه هستیم؛ اما لازم است بدانید که در مرحله رم، این موضوع کاملا برعکس است و ضربان قلب در این مرحله، افزایش پیدا می‌کند. برای شفاف سازی بیشتر این موضوع، بهتر است بدانید که در هنگام صبح یعنی درست قبل از زمان بیدار شدن، عملکرد سمپاتیک در بدن افزایش پیدا کرده و این حالت، سبب افزایش فشار خون و افزایش ضربان قلب می‌گردد. یکی از مهم‌ترین دلایلی که عمده سکته‌های قلبی و ایست قلبی در هنگام صبح اتفاق می‌افتد، همین مرحله رم و تغییرات آن در بدن است.

وقفه تنفسی (Sleep Apnea) در طول خواب چه اثری بر ضربان قلب میگذارد؟

در حالت کلی، دو نوع وقفه تنفسی وجود دارد که شامل موارد زیر می باشد.

•  فرم انسدادی: در فرم انسدادی، به دلیل شل شدن عضلات مسیر تنفسی و روی هم خوابیدن عضلات راه‌ تنفسی، برای لحظاتی کوتاه و در حد چند ثانیه تنفس قطع می‌شود. قابل ذکر است، که فرم انسدادی در مقایسه با فرم مرکزی شایع‌تر است و ممکن است با صدای خرخر و همچنین تنفس صدا دار همراه باشد.
•  فرم مرکزی: در فرم مرکزی وقفه تنفسی، فرمان تنفسی که از جانب مغز صادر می‌شود، برای مدت چند ثانیه به عضلات تنفسی ارسال نشده و در نتیجه در پروسه انتقال آن تاخیر به وجود می‌آید؛ به همین دلیل، تنفس فرد برای چند ثانیه قطع می‌‌گردد. ممکن است گاهی اوقات این وقفه تنفسی تا ده ثانیه هم طول بکشد.

در نظر داشته باشید که در جریان ایست موقتی تنفسی، میزان اکسیژن خون دچار کاهش می‌شود و به موازات آن میزان دی اکسید کربن بالا می‌رود. در نهایت، این تغییرات می‌توانند منجر به ایجاد برخی اختلالات در نظم تپش‌های قلبی و حتی ایست قلبی هم شوند؛ همچنین ممکن است ، این بیماران با  فشار خون بالا هم مواجه گردند.

انواع بیماری‌های قلبی در طول خواب

آریتمی‌هایی که در طول خواب برای بیماران رخ می‌دهند، به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

آریتمی‌های برادیکاردی (کندی ضربان قلب)

یکی از شایع‌ترین انواع آریتمی‌ها در طول خواب، برادیکاردی سینوسی است که به دلیل کاهش طبیعی ضربان قلب در فازهای عمیق خواب رخ می‌دهد. در برخی بیماران، این کاهش ضربان می‌تواند باعث وقفه‌های طولانی در ضربان قلب شود.

آریتمی‌های تاکیکاردی (افزایش ضربان قلب)

این دسته شامل آریتمی‌هایی است که باعث افزایش غیرطبیعی سرعت ضربان قلب می‌شوند:

• فیبریلاسیون دهلیزی؛ یکی از شایع‌ترین آریتمی‌های دهلیزی است که در آن، ضربان قلب نامنظم و سریع می‌شود و می‌تواند ریسک لخته خون و سکته مغزی را افزایش دهد.

• آریتمی‌های بطنی؛ این آریتمی‌ها از بطن‌های قلب منشأ می‌گیرند و شامل اکتوپی بطنی (PVC) یا همان ضربان زودرس بطنی می‌شوند. در موارد نادر و به‌ویژه در بیماران مبتلا به تاکی‌کاردی بطنی، این آریتمی‌ها می‌توانند منجر به مرگ ناگهانی در حین خواب شوند.

ارتباط آپنه خواب با آریتمی‌ها

اختلالات تنفسی در خواب، به‌خصوص آپنه خواب، ارتباط نزدیکی با بروز آریتمی‌های قلبی دارند. بر اساس تحقیقات علمی، افراد دارای آپنه خواب شدید، دو تا چهار برابر بیشتر از افراد عادی در معرض آریتمی‌های پیچیده قرار دارند. وقفه‌های مکرر در تنفس، باعث کاهش سطح اکسیژن خون و افزایش فشار بر قلب می‌شود که می‌تواند محرک اصلی بروز آریتمی‌های دهلیزی و بطنی باشد.

بیماری‌های قلبی مرتبط با آریتمی‌های خواب

بیماری‌ها و شرایط قلبی زیر نیز می‌توانند با آریتمی‌های شبانه همراه باشند:

• سکته قلبی در خواب؛ انسداد عروق کرونر می‌تواند خون‌رسانی به عضله قلب را کاهش داده و باعث اختلال در ریتم آن شود.

• نارسایی قلبی؛ در این شرایط، عملکرد پمپاژ قلب کاهش می‌یابد و می‌تواند به بروز آریتمی‌های مختلف منجر شود.

• کاردیومیوپاتی؛ این بیماری که به ضخیم شدن یا کشیدگی عضله قلب منجر می‌شود، می‌تواند زمینه‌ساز آریتمی‌های خطرناک باشد. www.pmc.ncbi.nlm.nih.gov

تشخیص آریتمی های قلبی خطرناک در خواب

علت تپش قلب در خواب و مدیریت آن

تپش قلب، یا احساس نامنظم، سریع و کوبنده بودن ضربان قلب، تجربه‌ای شایع است که می‌تواند در هر زمانی از روز رخ دهد. با این حال، بسیاری از افراد این حالت را به صورت شدیدتر و واضح‌تر در شب، به خصوص هنگام دراز کشیدن در رختخواب، احساس می‌کنند. این پدیده اغلب به دلیل نبود حواس‌پرتی در زمان استراحت رخ می‌دهد که باعث می‌شود فرد نسبت به علائم فیزیکی بدن خود آگاه‌تر باشد. در اکثر موارد، تپش قلب شبانه بی‌خطر است، اما شناخت علل و عوامل مؤثر بر آن برای مدیریت بهتر این وضعیت ضروری است. دلایل تپش قلب در خواب به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

عوامل سبک زندگی و محرک‌ها

• استرس و اضطراب: استرس و حملات پانیک یکی از رایج‌ترین دلایل تپش قلب هستند، زیرا باعث ترشح هورمون‌های استرس می‌شوند که ضربان قلب را افزایش می‌دهند.

• مصرف محرک‌ها: نوشیدنی‌های حاوی کافئین (مانند قهوه و چای)، الکل و نیکوتین می‌توانند ضربان قلب را تحریک کرده و باعث تپش شوند. مصرف غذاهای سنگین، پرادویه یا پرچرب پیش از خواب نیز ممکن است سیستم گوارش را فعال کرده و بر ضربان قلب تأثیر بگذارد.

• ورزش شدید: انجام فعالیت‌های فیزیکی سنگین نزدیک به زمان خواب می‌تواند ضربان قلب را برای ساعت‌ها بالا نگه دارد.

• آپنه خواب: وقفه تنفسی در خواب، که باعث کاهش سطح اکسیژن می‌شود، می‌تواند فشار زیادی به قلب وارد کرده و به تپش قلب منجر شود.

علل پزشکی و بیماری‌ها

• آریتمی‌های قلبی: تپش قلب می‌تواند نشانه‌ای از آریتمی قلبی (ضربان نامنظم) باشد. شایع‌ترین انواع آن شامل فیبریلاسیون دهلیزی (AFib) و تاکی‌کاردی فوق‌بطنی (SVT) هستند.

• شرایط پزشکی دیگر: برخی بیماری‌ها مانند پرکاری غده تیروئید، کم‌خونی، افت قند خون و کم‌آبی بدن نیز می‌توانند باعث تپش قلب شوند. تب بالا یا مصرف برخی داروها (مانند داروهای سرماخوردگی یا آسم) نیز از دیگر عوامل پزشکی تأثیرگذار هستند.

روش‌های تشخیص تپش قلب در خواب

تشخیص آریتمی‌های قلبی در خواب نیازمند ابزارها و روش‌های پیشرفته‌ای است از جمله:

• هولتر مانیتورینگ؛ این دستگاه کوچک به بدن متصل می‌شود و ضربان قلب را در طول 24 ساعت ثبت می‌کند، حتی هنگام خواب.
• پلی سومنوگرافی؛ این تست در آزمایشگاه خواب انجام می‌شود و فعالیت‌های مختلف بدن از جمله ضربان قلب، تنفس و حرکات بدن را در طول خواب ثبت می‌کند.
• دستگاه‌های پوشیدنی؛ برخی از دستگاه‌های هوشمند پوشیدنی نیز؛ قادر به مانیتورینگ ضربان قلب در خواب هستند و می‌توانند در تشخیص آریتمی‌ها مفید باشند.

با وجود اینکه تپش قلب شبانه اغلب بی‌خطر است، اگر علائم زیر را تجربه کردید، باید به سرعت به پزشک مراجعه کنید:

• تپش قلب همراه با درد قفسه سینه

• تنگی نفس یا مشکل در تنفس

• احساس سرگیجه، گیجی یا غش کردن

این علائم می‌توانند نشانه یک مشکل جدی‌تر باشند و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارند. در نهایت، با مدیریت استرس، پرهیز از محرک‌ها، و در صورت لزوم، مشاوره با پزشک، می‌توانید این وضعیت را به خوبی کنترل کنید.

مرگ ناگهانی در خواب (Bed death)

آریتمی قلبی در خواب، یکی از اتفاقات ناگواری است که بعضی از بيماران قلبي، بخصوص بيماراني كه در بدن آنها كاركرد بطن چپ يا راست كاهش يافته و يا بافت مرده در بطن‌ دارند، را تهدید کرده و در معرض مرگ ناگهانی در خواب قرار می دهد. به این نکته توجه داشته باشید که درصدی از اين بيماران ممكن است از بيماري قلبی خويش مطلع نباشند و ممكن است در خواب دچار مرگ ناگهانی شوند.

علاوه بر مورد گفته شده، بيمارانی با بيماری های ساختماني قلب و سندرم های ژنتيكی نيز وجود دارند كه در خطر مرگ ناگهانی در استراحت يا خواب می‌باشند؛ دو فرم مهم اين‌ بیماری ها، سندرم بروگادا و سندرم طولانی شدن QT می‌باشد.

اهمیت مراجعه به مراکز درمانی تخصصی جهت رفع مشکلات آریتمی قلبی در خواب

قلب، یکی از مهم‌ترین و اصلی‌ترین ارگان‌های بدن است که در صورت وجود اخلال یا مشکل در عملکرد، می‌تواند کارکرد سایر اعضای بدن را تحت تاثیر قرار دهد. بیماری‌های قلبی، جزء بیماری‌‌هایی هستند که تشخیص و درمان آن‌ها امری بسیار حساس و تخصصی است و لازم است حتما توسط متخصص قلب و عروق و آریتمی، مورد بررسی قرار گیرند. به دلیل اهمیت نقش قلب در بدن و تاثیر آن در سلامت فرد، توصیه می‌کنیم حتما برای پیشگیری، تشخیص و درمان انواع بیماری‌های قلبی به متخصص باتجربه مراجعه نمایید.

کلینیک آریتمی تهران، مرکز فوق تخصصی انواع بیماری های قلبی از جمله آریتمی قلبی در خواب می‌باشد که با بهره‌مندی از کادری مجرب و حرفه‌ای، آماده خدمت رسانی به شما عزیزان در زمینه مشاوره تخصصی در تشخیص، انواع آریتمی‌های قلبی و تپش قلب در خواب می‌باشد. شما عزیزان، در صورت تمایل به استفاده از خدمات این مجموعه و دریافت راهنمایی، برای درمان آریتمی قلبی در خواب می‌توانید با یکی از شماره تلفن‌های مندرج در سایت، تماس گرفته یا به صفحه اینستاگرام مراجعه نموده و اطلاعات لازم را کسب نمایید.