داروهای درمان نارسایی قلبی

آنچه که به عنوان داروی نارسایی قلبی شناخته می شود، شامل چند رده دارویی مهم است. در مباحث قبل، یکی از این رده داروهای مهم، یعنی رده امپاگلیفلوزین را معرفی کردیم و موارد مصرف و اهمیت آنها را، بعنوان یک داروی نارسایی قلبی را بررسی کردیم.

به طور کلی و بنا به توضیحات تیم متخصص کلینیک آریتمی تهران، نارسایی قلبی یا همان نارسایی احتقانی قلب، به دلیل ناتوانی عضله قلب در پمپاژ خون اتفاق می افتد. برخی تغییر شرایط،  همچون بزرگ شدن کل قلب یا افزایش حجم حفرات موجود در قلب است که می توان آنها را به عنوان اصلی ترین علل درمان نارسایی قلبی نام برد.

دیگر داروهای مهم در درمان نارسایی قلب عبارتند از داروهای کاهنده افترلود (پس بار)، مهارکننده‌های آلدوسترون و بتا بلاکرها. در این مقاله، قصد داریم این رده داروهای نارسایی قلب مهم را معرفی کرده و اهمیت هر کدام از آنها را در درمان نارسایی قلبی بررسی کنیم. داروهای این دسته معمولاً به عنوان داروی افزایش EF قلب نیز شناخته می‌شوند، چرا که با کاهش پس‌بار قلب و بهبود خروج خون از بطن، منجر به افزایش کسر جهشی می‌گردند.

دقت کنید که درمان نارسایی قلبی، تنها به دارو ختم نمی‌شود؛ در موارد خاص، استفاده از پیس میکر یا دفیبریلاتور قلبی نیز، می‌تواند عملکرد قلب را بهبود بخشد و کیفیت زندگی بیماران را ارتقاء دهد. برای کسب اطلاعات بیشتر، پیشنهاد می‌کنیم حتماً مطلب پیس میکر در درمان نارسایی قلبی را مطالعه فرمایید.

داروهای کاهنده افتر لود

این داروها، باعث می‌شوند فشار در شریان‌ها کاهش پیدا کند و قلب در برابر فشار کمتری منقبض می‌شود؛ بنابراین، زمانی که فشار موجود بر سر راه قلب کمتر است، قلب می‌تواند خون بیش‌تری را خارج کند و در نهایت کسر جهشی افزایش پیدا خواهد کرد. یکی از داروهای مهمی که باعث کاهش افتر لود می‌شود و به عضله قلبی کمک می‌کند، ترکیبی از دو داروی مهم درمان نارسایی قلبی، به نام والزارتان و داروی جدیدی به نام ساکوبیتریل است. ثابت شده است که ترکیب این دو دارو، در درمان نارسایی قلبی بسیار موثر است و می‌تواند باعث افزایش طول عمر بیماران شود. خوشبختانه این دارو امروزه در ایران موجود است، اما قیمت بالاتری نسبت به سایر رده‌ های داروی نارسایی قلبی دارد.

این داروی نارسایی قلبی در ابتدا، با دوز کم تجویز می‌شود و در ادامه در کنار کنترل فشار خون، به تدریج دوز آن افزایش می‌یابد. این دارو، در درمان بیماران نارسایی قلبی، به خصوص در فرمی از نارسایی قلبی که همراه با کاهش کسر جهشی است، اهمیت بسیار حیاتی دارد.

این رده داروی نارسایی قلبی همانند رده امپاگلیفلوزین، در بیمارانی که نارسایی با کسر جهشی نرمال دارند نیز، منجر به کاهش مرگ و میر شده است و در درمان نارسایی دیاستولی یا نارسایی با کسر جهشی طبیعی نیز بسیار موثر بوده است. گاها در کنار دارو های نام برده، از داروهای دیابتی برای درمان بیماری های قلبی مرتبط با نارسایی نیز استفاده می شود که تجویز آن، باید تماما زیر نظر پزشک متخصص انجام شود.

مهارکننده‌های سیستم رنین–آنژیوتانسین (ACEIs و ARBs)

یکی از مهم‌ترین مسیرهای تأثیرگذار در نارسایی قلبی، سیستم رنین–آنژیوتانسین–آلدوسترون است. فعال شدن بیش از حد این سیستم باعث انقباض عروق، افزایش فشار خون و احتباس نمک و آب در بدن می‌شود که همگی می‌توانند به وخامت عملکرد قلب منجر شوند. برای مهار این سیستم، دو گروه دارویی بسیار مؤثر مورد استفاده قرار می‌گیرند: مهارکننده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACEIs) و مسدودکننده‌های گیرنده آنژیوتانسین II (ARBs).

مهارکننده‌های ACE (ACEIs)

این داروها با مهار آنزیمی که آنژیوتانسین I را به فرم فعال آن (آنژیوتانسین II) تبدیل می‌کند، باعث گشاد شدن عروق، کاهش فشار خون و کاهش بار قلبی می‌شوند. از جمله داروهای رایج این گروه می‌توان به انالاپریل، لیزینوپریل و رامی‌پریل اشاره کرد. اگرچه این داروها مؤثر هستند، ممکن است برخی بیماران به آن‌ها حساسیت داشته باشند. سرفه خشک مداوم یکی از عوارض نسبتاً شایع آن‌هاست که در صورت بروز، ممکن است نیاز به تغییر دارو به گروه ARB باشد.

مهارکننده‌های گیرنده آنژیوتانسین II (ARBs)

در بیمارانی که ACEIs را تحمل نمی‌کنند، گروه ARBها گزینه‌ای مناسب هستند. این داروها مستقیماً گیرنده آنژیوتانسین II را بلوکه کرده و از اثرات انقباضی آن بر رگ‌ها جلوگیری می‌کنند. لوزارتان، والسارتان و ایربسارتان (ارتستان) از جمله این داروها هستند.

ارتستان یکی از داروهای پرکاربرد این گروه است که معمولاً به‌صورت یک‌بار در روز مصرف می‌شود. این دارو با کاهش مقاومت عروقی، باعث کاهش فشار خون و بهبود عملکرد قلب در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی می‌شود. همچنین در بیماران دیابتی که دچار آسیب کلیوی هستند، ارتستان می‌تواند به محافظت از کلیه‌ها کمک کند.

عوارض احتمالی آن شامل سرگیجه، افزایش پتاسیم خون و نارسایی خفیف کلیه است که باید تحت نظر پزشک کنترل شود. در مجموع، این دسته دارویی یکی از پایه‌های اصلی درمان نارسایی قلبی است و انتخاب دقیق بین ACEIs و ARBs بر اساس شرایط فردی هر بیمار انجام می‌شود.

مهارکننده های آلدوسترون: اسپیرونولاکتون، اپلرنون و نسل جدید داروها

در این رده داروی نارسایی قلبی، داروی نسبتا قدیمی و شناخته شده‌ای به نام اسپیرونولاکتون وجود دارد؛ البته، امروزه در این رده دارویی، داروهای جدیدتری وارد بازار شده اند که عملکرد اختصاصی‌تری دارند. داروی اسپیرونولاکتون به دلیل عوارض هورمونی، ممکن است در آقایان باعث بزرگ شدن سینه‌ها و دردناک شدن بافت پستان شده و در خانم ها نیز، ممکن است باعث ایجاد اختلالات قاعدگی شود.

از این رو، داروی دیگری به نام اپلرنون، با اثر درمانی مشابه و عوارض کمتر به بازار عرضه شده که عملکرد اختصاصی‌تری دارد و روی بخش مدنظر در بدن اثربخشی لازم را دارد، اما عوارض ذکر شده در مورد اسپیرونولاکتون را ندارد. در این رده، یک داروی سوم نیز به تازگی وارد بازار شده است، که متاسفانه در ایران در دسترس نیست.

بتا بلاکرها

رده داروی نارسایی قلبی دیگری، که در درمان نارسایی قلبی اهمیت بسیار زیادی دارد، داروهای مسدود کننده گیرنده بتا آدرنرژیک هستند که تحت عنوان بتا بلاکرها شناخته می‌شوند. بتا بلاکرها، داروهای بسیار معروف و رایجی هستند؛ به عنوان مثال، پروپرانولول، متوپرولول یا متورال از جمله داروهای بتا بلاکری هستند که اغلب افراد نام آن را شنیده‌اند. طبق تحقیقات صورت گرفته ثابت شده است که چند مورد از داروهای بتا بلاکر، در درمان نارسایی قلبی موثر هستند؛ برخی از این داروها، علاوه بر اینکه باعث کاهش علائم بیماری‌های قلبی و بهبودی وضعیت بیماران می‌شود، طول عمر بیماران را نیز افزایش می‌دهند.

دیگوکسین یا لانوکسین

مصرف دارو های دیگوکسین و لانوکسین به عنوان داروی نارسایی قلبی، باعث ایجاد انقباضات شدید و افزایش برون ده قلبی می شود. لازم است بدانید که مصرف دیگوکسین، به عنوان یکی از دارو های پر ریسک در درمان دارویی نارسایی قلبی شناخته شده است؛ چرا که امکان دارد با کاهش نبض تا 50 مرتبه در دقیقه و کمتر، خطرات جبران ناپذیری به دنبال داشته باشد.

البته توجه داشته باشید که، بررسی های انجام شده توسط متئو وایتبک و همکاران نشان داده است که دیگوکسین، صرف نظر از جنسیت یا وجود یا عدم وجود نارسایی قلبی،  با افزایش قابل توجهی در مرگ و میر ناشی از همه علل، در بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی( ​​پس از اصلاح ویژگی های بالینی و بیماری های همراه)، همراه بود. این یافته ها استفاده گسترده از دیگوکسین در بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی ​​را زیر سوال می برد. ^{Increased mortality among patients taking digoxin—analysis from the AFFIRM study | European Heart Journal | Oxford Academic (oup.com)}

آتورواستاتین، روزواستاتین و سیمواستاتین

از دیگر دارو های درمان نارسایی های قلبی می توان به آتورواستاتین، روزواستاتین و سیمواستاتین اشاره کرد. هر 3 داروی نامبرده بسیار تخصصی بوده و استفاده بدون نظر پزشک در آن ها، می تواند عوارض زیادی بر جای بگذارد؛ پس لازم است که با دقت و دقیقا مطابق با دستورالعمل های پزشکی مصرف شوند.

دیورتیک‌ها (داروهای ادرار آور)

دیورتیک‌ها یکی از مهم ترین دارو های درمان نارسایی قلبی هستند که با دفع آب و نمک از طریق ادرار، به کاهش ورم اندام‌ها، تجمع مایع در ریه‌ها و تنگی نفس کمک می‌کنند. از مهم‌ترین انواع این داروها می‌توان به فوروزماید و بومتانید اشاره کرد که در دسته‌ی دیورتیک‌های لوپ قرار می‌گیرند و معمولاً برای تخلیه سریع مایعات استفاده می‌شوند.

نوع دیگری از دیورتیک‌ها به نام تیازیدی‌ها نیز وجود دارند که تأثیر ملایم‌تری دارند و در برخی بیماران با احتباس خفیف‌تر مایعات یا فشار خون بالا کاربرد دارند. استفاده از دیورتیک‌ها باید با احتیاط صورت گیرد، چرا که ممکن است باعث افت سطح پتاسیم خون، دهیدراتاسیون (کم‌آبی بدن) و کاهش بیش‌ازحد فشار خون شوند. پایش منظم الکترولیت‌ها و علائم حیاتی در حین درمان ضروری است.

اساس درمان نارسایی قلبی کدام دارو است؟

اساس درمان نارسایی قلبی مجموعه‌ای از اقدامات دارویی و غیردرمانی است که هدف آن کاهش علائم، جلوگیری از پیشرفت بیماری و افزایش طول عمر بیمار می‌باشد. درمان نارسایی قلبی فقط به یک دارو محدود نمی‌شود و معمولاً شامل چند رده دارویی اصلی است که هرکدام یک نقش حیاتی دارند:

1. داروهای کاهنده افترلود (مثل ساکوبیتریل/والسارتان) – کاهش فشار وارد بر قلب و افزایش EF

2. مهارکننده‌های سیستم رنین–آنژیوتانسین (ACEIs و ARBs) – کاهش فشار خون و جلوگیری از آسیب بیشتر قلب

3. بتابلاکرها – کاهش ضربان قلب، کاهش مصرف انرژی قلب و افزایش طول عمر

4. مهارکننده‌های آلدوسترون – کاهش احتباس مایع و جلوگیری از فیبروز قلب

5. دیورتیک‌ها – کنترل ورم، کاهش مایع ریه و بهبود تنفس

6. SGLT2 inhibitors مثل امپاگلیفلوزین – مؤثر در کاهش مرگ‌ومیر و بهبود عملکرد قلب

در بعضی بیماران، استفاده از پیس‌میکر یا ICD نیز بخش مهمی از اساس درمان نارسایی قلبی محسوب می‌شود.

داروی افزایش EF قلب چیست و چگونه عمل می‌کند؟

کسر جهشی قلب (EF) شاخصی از قدرت پمپاژ قلب است. زمانی که EF کاهش می‌یابد، عملکرد قلب ضعیف‌تر شده و علائم نارسایی بروز می‌کند. برخی داروها مانند ساکوبیتریل/والسارتان، بتابلاکرها و امپاگلیفلوزین در مطالعات بالینی به عنوان مؤثرترین داروهای افزایش EF قلب شناخته شده‌اند.

نحوه مصرف داروی نارسایی قلبی

لازم به ذکر است که هیچ کدام از این رده‌های داروی نارسایی قلبی از لحاظ اهمیت درمانی، بر دیگری ارجحیتی ندارد؛ اما، همه این رده‌های دارویی را نمی‌توان در ابتدا به صورت همزمان شروع کرد، زیرا ممکن است، عوارض داروهای نارسایی قلبی و افت فشار خون باعث شود بیمار قادر به تحمل دارو نباشد و مصرف آن را قطع کند.

معمولا شروع درمان با این داروها، با دوزهای پایین‌تر و با دو دارو شروع می‌شود؛ سپس، بعد از گذشت حدودا دو هفته، دوز داروها افزایش می‌یابد و یا داروی رده سوم اضافه می‌شود. نکته قابل توجه در درمان دارویی نارسایی قلبی، این است که باید در عرض 4 تا 6 هفته، هر 4 رده دارویی به بیمار تجویز شود.

عوارض مصرف دارو های درمان نارسایی قلبی

معمولا، گزارشی از عوارض استفاده از انواع مختلف داروی نارسایی قلبی گزارش نمی شود؛ با این حال در برخی بیماران، پس از شروع مصرف داروی نارسایی قلبی علائمی مانند خواب آلودگی، خستگی، سر گیجه، حالت تهوع، سرد بودن نوک انگشتان و یا گز گز کردن و کرختی در دست و پا ها وجود داشته است.  در صورتی که فشار خون شما، از حالت نرمال خارج شود و یا حالت های شدید تری از سرگیجه یا حالت تهوع و تپش قلب را داشته باشید، باید سریعا به پزشک متخصص خود مراجعه کنید.

تجویز انواع داروی نارسایی قلبی در کلینیک توانیر تهران

کلینیک آریتمی تهران واقع در تهران، خیابان ولیعصر، خیابان عباسپور، پلاک 22 با جمعی از مجرب‌ترین اعضای کادر درمان و پزشکان متخصص، دکتر محمود افتخار زاده و دکتر مهرداد میر معصومی، همواره در تلاش بوده تا سلامتی و تندرستی را به ارمغان آورد. جهت کسب اطلاعات بیشتر و رزرو نوبت می‌توانید با شماره 888881891 یا 88793628 تماس حاصل نمایید. همچنین مشاره و رزرو نوبت از طریق واتساب به شماره 09127166410 است.