آنالیز و بررسی عملکرد دستگاه پیس میکر (ضربان ساز) و ICD چگونه انجام می گیرد؟

بررسی عملکرد دستگاه پیس میکر

در بیماران قلب و عروق مبتلا به انواع آریتمی های قلبی و نارسایی ها، گاهی پزشک از دستگاه های ضربان ساز یا پیس میکر استفاده می کند. نوع دیگری از دستگاه هایی که در این گونه بیماران به کار می رود، دستگاه های ICD هستند. هر دو نوع دستگاه پس از کاشت در بدن بیمار نیاز به پیگیری و آنالیز عملکرد دارند. در غیر این صورت نمی توان از عملکرد صحیح آن ها مطمئن بود. بررسی عملکرد دستگاه پیس میکر و ICD به کمک یک دستگاه خاص تحت عنوان پروگرامر انجام می گیرد.
در این مقاله قصد داریم به روش های بررسی عملکرد دستگاه پیس میکر و ICD بپردازیم. همچنین، خواهیم دید که بررسی عملکرد این دستگاه ها چه اطلاعاتی در اختیار پزشک قرار می دهد.

عملکرد دستگاه پیس میکر و ICD چگونه است؟

دستگاه های دفیبریلاتور یا دستگاه پیس میکر در زیر پوست بیماران قلبی کاشته می شود. دستگاه پیس میکر به کمک چند رشته سیم، جریان های الکتریکی را به قلب منتقل می کند. همین مساله باعث می شود تا ضربان قلب خیلی زود به حالت طبیعی برگردد.

محل دستگاه ضربان ساز در بدن
محل دستگاه ضربان ساز در بدن

در دستگاه های ICD نیز وجود چند رشته سیم نازک به دستگاه کمک می کند تا جریان های الکتریکی تولید شده را به قلب برساند. در نهایت ضربان قلب با استفاده از این جریان های کمکی، اصلاح شده و به حالت طبیعی باز خواهد گشت.
اما نکته مهم این است که عملکرد دستگاه پیس میکر و ICD از زمان کاشت در بدن باید تحت بررسی قرار گیرد. اطلاعات ثبت شده توسط این دستگاه ها، به تشخیص انواع اختلالات قلبی و سلامت خود دستگاه، کمک شایانی خواهد کرد.

تفاوت عملکرد دستگاه پیس میکر و ICD در چیست؟

مبنای عملکرد دستگاه پیس میکر و ICD با یکدیگر تفاوتی ندارند. در واقع، هر دو دستگاه در زیر پوست و در سمت چپ قفسه سینه (زیر استخوان ترقوه) کاشته می شوند. سپس، به کمک رشته های سیمی که از دستگاه به قلب وصل می شوند، جریان های الکتریکی کمک کننده را به قلب می فرستند. این کار باعث می شود تا در صورت بروز اختلال در ضربان قلب، آن را رفع کرده و از ایست قلبی جلوگیری نمایند.
اما دستگاه ICD نسبت به پیس میکر ابعاد بزرگتر دارد. همچنین، دستگاه پیس میکر تنها به تولید ضربان پرداخته و به عنوان یک ضربان ساز، تپش قلب را کنترل می کند. این در حالی است که دستگاه ICD کارایی وسیع تری دارد. علت این موضوع، استفاده از مدارهای هوشمندی است که در دستگاه ICD تعبیه شده اند.

دستگاه ICD
دستگاه ICD

در واقع، دستگاه ICD علاوه بر تولید ضربان قلب از طریق جریان های الکتریکی، به بهبود آریتمی های قلبی و مهار آن ها نیز کمک می کند. به این معنا که وقتی انواع آریتمی های قلبی در فرد شکل می گیرد، دستگاه ICD ابتدا نوع آریتمی (تاکی کاردی و یا برادی کاردی) را تشخیص می دهد. سپس، بر اساس مدارهای هوشمندی که در آن قرار گرفته اند، برای شوک دادن به بیمار اقدام خواهد کرد. به این ترتیب، پیش از این که فرد دچار حمله و ایست قلبی شود، دستگاه ICD وضعیت ضربان قلب را به حالت عادی بر می گرداند.

همچنین در وبلاگ کلینیک آریتمی توانیر بخوانید:

سنکوپ چیست | انواع سنکوپ، نشانه ها و علت ها

نقش اکوکاردیوگرافی در تشخیص آریتمی‌های قلبی چیست؟

علت تپش قلب در دوران بارداری چیست؟

آریتمی قلبی و استرس

آریتمی قلبی در کودکان

بررسی عملکرد دستگاه پیس میکر و ICD چگونه انجام می شود؟

پس از این که دستگاه های ضربان ساز در بدن فرد بیمار قرار می گیرند، لازم است عملکرد دستگاه پیس میکر و ICD به طور مرتب بازبینی و بررسی شود. برای این کار از نوعی دستگاه تحت عنوان پروگرامر استفاده می شود. این دستگاه ها در سه شکل متنوع طراحی و ساخته می شوند که با نام شرکت های مختلف به فروش می رسند.

دستگاه پیس میکر و دستگاه ICD
دستگاه پیس میکر و دستگاه ICD

دستگاه پروگرامر برای بررسی عملکرد دستگاه پیس میکر و ICD به این دستگاه متصل می شود. این دستگاه کمک می کند تا علاوه بر چک کردن عملکرد دستگاه های ضربان ساز، اطلاعاتی که از عملکرد قلب در آن ها ذخیره شده نیز بررسی گردد.
به طور کلی، هر دستگاه پیس میکر و ICD رفتار قلب و ضربان آن را در مدت زمان مشخصی ضبط خواهد کرد. بررسی همین اطلاعات می تواند به پزشک کمک کند تا وجود یا عدم وجود بیماری های قلبی و انواع آریتمی فلبی را تشخیص دهد. برای چک کردن این اطلاعات لازم است هدر پروگرامر به دستگاه ضربان ساز متصل شود.
معمولا پس از بررسی عملکرد دستگاه پیس میکر و ICD پزشک تصمیم می گیرد که آیا لازم است به دستگاه ضربان ساز برنامه ریزی (پروگرام) جدیدی داده شود یا خیر. زیرا برای مثال، گاهی ممکن است شوک های وارد شده به قلب از سوی ICD در زمان صحیحی نبوده باشد. در این صورت لازم است برنامه ریزی دستگاه اصلاح گردد.

بررسی عملکرد دستگاه پیس میکر و ICD چه اطلاعاتی در اختیار پزشک قرار می دهد؟

بررسی عملکرد و اطلاعات ذخیره شده بر روی دستگاه پیس میکر یا ICD می تواند پزشک را از موارد بسیاری آگاه سازد. از جمله اطلاعاتی که با بررسی عملکرد دستگاه پیس میکر و ICD به دست می آیند، می توان به موارد زیر اشاره کرد:
• سالم بودن سیم های دستگاه ضربان ساز و ICD
• بررسی عملکرد صحیح سیم ها به صورت جداگانه
• اندازه گیری مقاومت یا امپدانس سیم های پیس میکر و ICD
• اندازه گیری سطح باتری دستگاه و مشخص کردن طول عمر باقی مانده آن

بررسی اطلاعات پیس میکر با پروگرامر
بررسی اطلاعات پیس میکر با پروگرامر

به طور کلی، سیم های دستگاه ضربان ساز نباید دچار شکستگی شده باشند. از سوی دیگر، مقدار مقاومت سیم باید بدون تغییر باقی بماند. وجود هر گونه اختلال در این موارد از طریق بررسی اطلاعات ذخیره شده و عملکرد دستگاه پیس میکر و ICD مشخص خواهد شد؛ حتی اگر این اختلالات به صورت مقطعی یا لحظه ای رخ داده باشد.
ثبت ضربان قلب بر روی پیس میکر یا دستگاه ICD باعث می شود تا بروز آریتمی تشخیص داده شود. همچنین، ممکن است در شرایط مختلف دستگاه به قلب شوک داده باشد. اطلاعات ثبت شده مشخص می کند که نحوه شوک دادن و زمان آن تا چه اندازه به جا بوده است.
اختلالات مختلف نیاز به درمان های خاص خود دارند که تنها توسط پزشک قلب و عروق باید تشخیص داده شوند. در هر حال، آنچه مهم است پیگیری عملکرد دستگاه پیس میکر و ICD است تا بتوان بهترین نتیجه را از آن دریافت نمود. گاهی لازم است برای بهبود عملکرد دستگاه برنامه ریزی جدیدی برای آن در نظر گرفته شود. پروگرامر کمک می کند تا پزشک برنامه های جدید خود را به ضربان ساز بدهد.

بررسی عملکرد دستگاه پیس میکر و ICD چه زمانی باید انجام شود؟

پیگیری عملکرد دستگاه پیس میکر و ICD باید در بازه های زمانی مشخص انجام گیرد. البته انتخاب بهترین زمان برای بررسی سلامت و عملکرد ضربان ساز، به شرایط بیمار و نظر پزشک بستگی دارد. از دید دکتر محمود افتخار زاده، برای انجام اولین چکاپ دستگاه باید یک هفته تا ده روز از زمان کاشت دستگاه ضربان ساز در زیر پوست بیمار گذشته باشد. در واقع، پس از قرار دادن پیس میکر یا دستگاه ICD در بدن و ترخیص بیمار از بیمارستان، معمولا یک هفته تا ده روز بعد لازم است بیمار به پزشک مراجعه کند.

بررسی عملکرد دستگاه پیس میکر و ICD
بررسی عملکرد دستگاه پیس میکر و ICD

بر اساس نظر دکتر محمود افتخار زاده این کار از چند جهت اهمیت دارد که مهم ترین آن ها عبارت اند از:
• بررسی محل جراحی
• برنامه ریزی و آنالیز دستگاه پیس میکر یا آی سی دی کاشته شده
در مرحله بعد، بیمار باید بعد از گذشت یک تا دو ماه مجددا به پزشک مراجعه نماید تا وضعیت وی بررسی شود. در صورتی که مشکلی نباشد، بازه های زمانی مراجعه بیمار به سه ماه یا شش ماه افزایش پیدا خواهد کرد. لازم است بدانید که در هر بار مراجعه به پزشک لازم است مجددا دستگاه آنالیز و برنامه ریزی گردد.

آیا عملکرد دستگاه پیس میکر یا ICD با درمان های دیگر پزشکی تداخل دارد؟

ممکن است در زمان استفاده از پیس میکر یا آی سی دی، فرد نیاز به جراحی داشته باشد. در چنین شرایطی بیمار باید مجددا به پزشک مراجعه کند. زیرا دستگاه پیس میکر و آی سی دی باید بر اساس محل و نوع جراحی، آنالیز و برنامه ریزی شود. در واقع، دستگاه ضربان ساز بیمار باید برای انجام عمل و کوتر حین عمل تنظیم گردد. در نظر داشته باشید که پس از اتمام جراحی، عملکرد دستگاه پیس میکر و ICD مجددا به حالت عادی باز خواهد گشت.
برای بیمارانی که به انجام ام آر آی (MRI) نیاز دارند نیز باید دستگاه پیس میکر و ICD مجددا برنامه ریزی و آنالیز شود. این اقدام باید درست قبل از انجام MRI اجرا شده و بلافاصله پس از آن نیز به حالت عادی بازگردد. پس از جاگذاري پيس ميكر يا اي سي دي و ترخيص از بيمارستان پزشك از شما خواهد خواست كه پس از يك هفته تا ده روز مراجعه كنيد ، در اين مراجعه علاوه بر بررسي محل عمل ، دستگاه كاشته شده آناليز و برنامه ريزي خواهد شد، در مرحله بعد با فاصله يك تا دو ماه شما بايد چك شويد و پس از آن بسته به شرايط هر سه تا شش ماه نياز به آناليز و برنامه ريزي مجدد خواهيد داشت.
در بيمارانی كه نياز به عمل جراحي داشته باشند بسته به محل عمل جراحی ، پزشك دستگاه آی سی دی يا پیس ميكر شما را براي انجام عمل و كوتر حین عمل ، تنظیم خواهد كرد و اين تنظيم بايد مجددا پس از عمل جراحی به شرايط عادی تغيير يابد .
همين موضوع در مواردي كه نياز به ام آر آي باشد صدق می كند، دستگاه بلافاصله قبل از ام آر آی برای انجام اينكار تنظيم و پس از اتمام ام آر آی برنامه ريزی مجدد خواهد شد.

Facebook
Twitter
Pinterest
LinkedIn

مقالات مرتبط

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.