تاثیر پرکاری و کم کاری تیروئید بر تپش قلب

ارتباط بین تیروئید و قلب غیرقابل‌انکار است؛ بیماری‌های غددی همچون اختلالات تیروئید در اغلب موارد، می‌توانند منجر به آریتمی قلبی شوند. گاهی تیروئید بیش‌فعال می‌شود و مقدار زیادی هورمون تیروئید تولید می‌کند، که به آن پرکاری تیروئید (hyperthyroidism) می‌گوییم. اما حالت شایع‌تر، کم‌کاری تیروئید یا hypothyroidism است، یعنی وقتی تیروئید نتواند به اندازه کافی هورمون تولید کند؛ هر دو حالت پرکاری و کم‌کاری تیروئید می‌توانند بر عملکرد قلب و عروق تأثیر بگذارند. ^{Mayo Clinic Minute: How the thyroid affects the heart – Mayo Clinic News Network}

در بیماران مبتلا به پرکاری تیروئید که هم‌زمان دچار استرس‌های شدید روانی هستند، احتمال بروز آریتمی‌هایی نظیر فیبریلاسیون دهلیزی بیشتر می‌شود. برای آشنایی با تأثیر مستقیم استرس بر عملکرد الکتریکی قلب، مطالعه‌ی مقاله ارتباط آریتمی قلبی و استرس توصیه می‌شود. در ادامه این مقاله از وبسایت کلینیک آریتمی تهران، به بررسی دقیق جوانب مختلف ارتباط تیروئید و قلب خواهیم پرداخت.

 ارتباط پرکاری تیروئید و قلب

همان‌طور که اشاره شد، تیروئید و قلب به شدت به یکدیگر مرتبط هستند و تیروئید پرکار می‌تواند روی قلب تأثیرات منفی بگذارد و مشکلات قلبی در فرد ایجاد یا آن‌ها را تشدید کند. یکی از مشکلات قلبی در افراد تیروئید پرکار، ضربان قلب بالاست. ضربان قلب بالا در اغلب موارد در نوجوانان و جوانان مبتلا به تیروئید پرکار، شایع‌تر است.

تپش قلب بالای ناشی از تیروئید پرکار معمولاً اولین دلیل مراجعه بیماران به متخصص قلب است. در این حالت پزشک متخصص باتوجه ارتباط تیروئید و قلب، با انجام بررسی‌های لازم و آزمایشات متوجه عارضه یا بیماری پرکاری تیروئید در فرد می‌شود.

یکی دیگر از آریتمی‌ها یا عارضه‌های قلبی در افراد مبتلا به پرکاری تیروئید، فیبریلاسیون دهلیزی است. هورمون‌های تیروئید معمولاً قلب را تحریک و موجب ضربان قلب بالای آن می‌شوند؛ به همین منظور، فرد دچار فیبریلاسیون دهلیزی می‌شود که یکی از مشخصه‌های فیبریلاسیون دهلیزی ضربان بسیار تند و زیاد است. ^{The impact of thyroid disorder on cardiovascular disease: Unraveling the connection and implications for patient care – ScienceDirect}

پرکاری تیروئید به عنوان یکی از عوامل خطر آریتمی قلبی علاوه بر ایجاد فیبریلاسیون دهلیزی، ممکن است روی گره دهلیزی بطنی نیز تأثیرگذار باشد؛ در این حالت، فرد با مشکل فیبریلاسیون دهلیزی و ضربان بسیار تند و نامنظم به متخصص قلب مراجعه می‌کند. هنگامی که در این وضعیت پزشک از بیمار شرح حال می‌پرسد، بیماران معمولاً از تعریق زیاد، احساس گرما، لرزش دست و… شکایت می‌کنند. این علائم متأسفانه در جوانان بیشتر از سایرین دیده می‌شود.

پرکاری تیروئید خاموش چیست و چگونه بر قلب اثر می‌گذارد؟

در افراد مسن، گاه پرکاری تیروئید بدون علامت است؛ در این افراد خبری از علائمی نظیر لرزش دست، احساس گرما، تعریق و … نیست؛ در عوض، افراد مسن در اغلب موارد با اختلال ریتم قلب یا فیبریلاسیون دهلیزی به پزشک مراجعه می‌کنند.

بنابراین، می‌توان گفت فرم‌های مختلفی از تیروئید پرکار وجود دارد و به نوع بدون علامت آن، تیروئید پرکار خاموش گفته می‌شود. تیروئید و قلب در این شرایط نیز ارتباط نزدیکی دارند؛ زیرا تیروئید پرکار خاموش، خودش را با انواع و اقسام آریتمی‌های مختلف قلبی نشان می‌دهد و متأسفانه این آریتمی می‌تواند حتی عوارض نارسایی قلبی، سکته مغزی و لخته شدن خون را در فرد ایجاد کند.

به همین دلیل است که ما به شما توصیه می‌کنیم اگر به فیبریلاسیون دهلیزی مبتلا هستید، قبل از هر کاری از نظر پرکاری تیروئید بررسی شوید. برعکس آن نیز صادق است. یعنی چنانچه به فیبریلاسیون دهلیزی مبتلا هستید، باید از نظر غدد نیز مورد بررسی قرار بگیرید. پس از مشخص شدن مشکل، باید تحت درمان صحیح و اصولی قرار بگیرید.

بیماری های قلبی ناشی از پرکاری تیروئید 

اکنون به بررسی 5 بیماری قلبی ایجاد شده، در اثر افزایش ترشح هورمون های تیروئیدی و پرکاری غده تیروئید میپردازیم.

1. تاکی‌کاردی (افزایش ضربان قلب): یکی از شایع‌ترین علائم پرکاری تیروئید، افزایش ضربان قلب است. ضربان قلب ممکن است حتی در حالت استراحت نیز، به بالای 100 ضربه در دقیقه برسد.
2. فیبریلاسیون دهلیزی: پرکاری تیروئید، می‌تواند منجر به ایجاد ریتم‌های نامنظم قلبی مانند فیبریلاسیون دهلیزی شود. این حالت می‌تواند خطر لخته شدن خون و سکته مغزی را افزایش دهد.
3. افزایش فشار خون: هورمون‌های تیروئید می‌توانند فشار خون سیستولیک (فشار خون در زمان انقباض قلب) را افزایش دهند، که ممکن است منجر به فشار خون بالا شود.
4. کاردیومیوپاتی (بیماری عضله قلب): در برخی موارد، پرکاری تیروئید می‌تواند منجر به کاردیومیوپاتی شود که در آن عضلات قلب ضعیف و بزرگ می‌شوند. این وضعیت می‌تواند منجر به نارسایی قلبی شود.
5. افزایش نیاز اکسیژن قلب: افزایش متابولیسم ناشی از پرکاری تیروئید، باعث می‌شود که قلب نیاز بیشتری به اکسیژن داشته باشد. این امر می‌تواند به درد قفسه سینه و حتی حملات قلبی در افراد با بیماری‌های عروق کرونری منجر شود. در موارد شدیدتر، این وضعیت می‌تواند نشانه‌ای از نارسایی قلبی ناشی از پرکاری تیروئید باشد.

ارتباط پرکاری تیروئید و فشار خون بالا به‌خوبی ثابت شده است. افزایش ترشح هورمون‌های تیروئید موجب افزایش فشار خون سیستولیک می‌شود و این تغییر فشار می‌تواند قلب را تحت فشار بیشتری قرار دهد و احتمال بروز آریتمی و سکته قلبی را بالا ببرد.

علائم مرتبط با پرکاری تیروئید و قلب

پرکاری و کم‌کاری تیروئید هر دو می‌توانند علائمی در قلب و عروق ایجاد کنند که آگاهی از آن‌ها برای تشخیص زودهنگام بسیار مهم است. در ادامه به مهم‌ترین علائم شایع در ارتباط با تیروئید و قلب اشاره می‌کنیم.

• تپش قلب: احساس ضربان قلب سریع و نامنظم.
• درد قفسه سینه: درد یا فشار در قفسه سینه.
• پرکاری تیروئید و تنگی نفس: مشکل در تنفس به ویژه هنگام فعالیت بدنی (حتی گاهی این وضعیت باعث می‌شود که بیماران هنگام فعالیت‌های سبک هم دچار تنگی نفس شوند).
• خستگی: احساس ضعف و خستگی مفرط.
• ورم اندام‌ها: ورم در پاها یا مچ پا که ممکن است نشانه نارسایی قلبی باشد.

مدیریت پرکاری تیروئید و بیماری های قلبی ناشی از آن

برای مدیریت و کاهش خطرات قلبی مرتبط با پرکاری تیروئید، درمان این وضعیت ضروری است. درمان‌های رایج شامل داروهای ضد تیروئید، ید رادیواکتیو و در برخی موارد جراحی است. همچنین، کنترل منظم توسط پزشک برای ارزیابی وضعیت قلبی و تنظیم داروها بسیار مهم است. ارتباط تیروئید و قلب می تواند منجر به مشکلات تهدید کننده حیات شود؛ از این رو، تشخیص زودهنگام و درمان مناسب این وضعیت، برای جلوگیری از عوارض قلبی بسیار اهمیت دارد. افرادی که دچار پرکاری تیروئید هستند، باید به طور منظم توسط پزشک معاینه شوند، تا هرگونه تغییرات در عملکرد قلب به موقع شناسایی و مدیریت شود.

 ارتباط کم کاری تیروئید و قلب

کم‌کاری تیروئید می‌تواند بر قلب و سیستم گردش خون تأثیرات مختلفی بگذارد. کاهش سطح هورمون‌های تیروئیدی باعث کند شدن ضربان قلب می‌شود. از سوی دیگر، این وضعیت خاصیت ارتجاعی شریان‌ها را کاهش می‌دهد؛ بنابراین، برای اینکه خون به‌طور مؤثر در بدن گردش کند، فشار خون باید افزایش یابد.

از سوی دیگر، در برخی بیماران، رابطه‌ی کم کاری تیروئید و فشار خون پایین نیز مشاهده می‌شود. کاهش متابولیسم بدن و کند شدن ضربان قلب می‌تواند منجر به افت فشار خون به‌ویژه در حالت استراحت یا خواب شود. این وضعیت معمولاً با سرگیجه و احساس ضعف همراه است.

یکی دیگر از پیامدهای احتمالی کم‌کاری تیروئید، افزایش سطح کلسترول خون است؛ موضوعی که می‌تواند منجر به تنگی و سفت شدن دیواره شریان‌ها شود. پس اگر فردی دچار کاهش سطح هورمون تیروئید باشد، سطح کلسترول خونش بالا می‌رود. این افزایش کلسترول می‌تواند اثری منفی بر قلب و سیستم عروقی داشته باشد و در نهایت باعث افزایش خطر بیماری‌های قلبی و سکته مغزی شود.

جالب است بدانید که برخی بیماران مبتلا به کم‌کاری تیروئید هم دچار تپش قلب می‌شوند. کم کاری تیروئید و تپش قلب بیشتر به‌صورت ضربان‌های کند یا نامنظم بروز می‌کند و ممکن است همراه با خستگی یا احساس ضعف عمومی باشد.

علامت دیگری که ممکن است به‌طور غیرمستقیم به بیماری قلبی مرتبط باشد، دردهای عضلانی است. این دردها می‌توانند یکی از نشانه‌های کم‌کاری تیروئید باشند، اما از سوی دیگر، یکی از عوارض جانبی داروهای کاهنده کلسترول مانند استاتین‌ها نیز محسوب می‌شوند؛ حالتی که به آن «میالژی ناشی از استاتین» گفته می‌شود.

کم کاری تیروئید می تواند منجر به کاهش حجم خون خروجی قلب، افزایش مقاومت در عبور خون از عروق، کاهش انطباق شریانی و آترواسکلروز شود. اختلال در استراحت عضلات قلبی، کاهش ضربان قلب و ایجاد نارسایی قلبی در کم کاری تیروئید مشاهده می شود. ^{Hypothyroidism and the Heart – PMC (nih.gov)}

ارتباط تیروئید و تپش قلب

هنگامی که فرد با علائم مختلف به متخصص قلب مراجعه می‌کند، دکتر قبل از هرکاری بررسی‌ها و آزمایش‌های لازم را انجام می‌دهد؛ یکی از آنها نصب هولتر است. پزشک با نصب هولتر قصد محاسبه تعداد ضربان قلب را در شب و حین استراحت بیمار دارد.

به طور کلی در یک فرد عادی و بدون آریتمی قلبی، میزان ضربان قلب بین 40 تا 50 است. اما این درحالیست که در بیماران مبتلا به پرکاری تیروئید، ضربان قلب حین استراحت و در شب به 70 تا 80 می‌رسد. در این مواقع پزشک پس از مشاهده این عدد متوجه پرکاری و مشکلات قلبی در بیمار می‌شود. تیروئید و قلب در اینجا نیز، نقش مهمی در سلامت بیمار ایفا می‌کنند.

تیروئید و قلب در کنار هم، نیاز به مراقبت و پایش مداوم دارند؛ به همین منظور پیشنهاد می شود، در تمامی بیمارانی که به پرکاری یا کم کاری تیروئید مبتلا شده اند، به صورت سالانه چکاپ های قلبی خود را زیر نظر پزشک متخصص قلب انجام دهند. کلینیک آریتمی تهران آماده خدمت رسانی به بیماران در این مورد است.

در انتها، شما میتوانید توضیحات دکتر محمود افتخارزاده رئیس انجمن الکتروفیزیولوژی و پیس میکر ایران، در مورد ارتباط تیروئید و قلب را مشاهده نمائید. همچنین جهت کسب اطلاعات بیشتر در این حوزه، پیج اینستاگرام کلینیک آریتمی تهران در دسترس شماست.