سوزاندن رگ اضافه قلب (راه اضافه) چگونه انجام می‌شود؟

سوزاندن رگ اضافه قلب که آن را با عنوان ابلیشن قلبی نیز می شناسند، یکی از روش های کم تهاجمی و موفقیت آمیز در رفع اختلالات قلبی است. رگ اضافه قلب، در واقع یک مسیر الکتریکی اضافه بین دهلیز و بطن است که به‌صورت مادرزادی و از زمان تولد در برخی افراد وجود دارد. این مسیر اضافه باعث می‌شود پیام‌های الکتریکی که ضربان قلب را کنترل می‌کنند، به‌جای عبور از مسیر طبیعی، از راه‌های غیرعادی نیز منتقل شوند. نتیجه این وضعیت، بروز ضربان‌های نامنظم یا سریع قلبی است که به آن آریتمی گفته می‌شود. ابلیشن قلبی، یک روش درمانی مدرن و کم تهاجمی است که طی آن با استفاده از کاتتر و انرژی‌هایی مثل رادیوفرکانس، بخش‌هایی از بافت قلب که منجر به ایجاد آریتمی می‌شوند، نابود می‌گردند.

امروزه ابلیشن قلبی به‌عنوان یکی از اولین راه‌های درمان در بسیاری از انواع آریتمی‌ها جایگزین درمان‌های دارویی شده است. این روش، درصد بالایی از موفقیت در برطرف‌کردن آریتمی‌ها را دارد و باعث افزایش امید به زندگی و بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به آریتمی شده است. در این مقاله به برسی چگونگی سوزاندن رگ‌های اضافه قلبی می‌پردازیم.

علت بوجود آمدن رگ اضافه قلب

علت بوجود آمدن رگ اضافه قلب عمدتاً در دوران جنینی و هنگام شکل‌گیری ساختارهای قلب مشخص می‌شود. در این مرحله، مسیرهای الکتریکی قلب شکل می‌گیرند و در برخی افراد، به‌دلایل ژنتیکی یا عوامل ناشناخته، یک یا چند مسیر الکتریکی اضافه ایجاد می‌شود. علت بوجود آمدن رگ اضافه در قلب ممکن است زمینه ارثی داشته باشد، به‌ویژه در خانواده‌هایی که سابقه آریتمی یا ناهنجاری‌های قلبی دارند، اما در بسیاری از افراد علت دقیق آن مشخص نیست.

در واقع دلیل بوجود آمدن رگ اضافه در قلب، به نوعی نقص در توسعه مسیرهای هدایتی قلبی مربوط می‌شود که باعث ایجاد مسیرهای غیرطبیعی بین دهلیز و بطن می‌گردد. این مسیرهای اضافه، جریان طبیعی ارسال پیام‌های الکتریکی در قلب را مختل کرده و زمینه‌ساز بروز آریتمی می‌شوند. بنابراین، علت بوجود آمدن رگ اضافه در قلب ترکیبی از عوامل ژنتیکی، مادرزادی و توسعه ناقص مسیرهای هدایتی قلب است که از زمان تولد در برخی افراد وجود دارد.

علائم رگ های اضافه قلب

علائم وجود رگ اضافه در قلب، که اغلب منجر به نوعی آریتمی می‌شود، ممکن است در برخی افراد اصلاً دیده نشود و به‌صورت تصادفی در بررسی‌های پزشکی مشخص شود. اما در موارد علامت‌دار، شایع‌ترین نشانه، تپش قلب ناگهانی و سریع است که گاه با احساس لرزش در قفسه سینه همراه می‌شود. برخی افراد ممکن است دچار سرگیجه، سبکی سر، احساس ضعف یا حتی بی‌هوشی (سنکوپ) شوند.

در موارد نادر، درد قفسه سینه یا تنگی نفس نیز ممکن است بروز کند. علائم معمولاً ناگهانی شروع شده و گاهی خودبه‌خود یا با اقدامات ساده مثل سرفه یا مانور والسالوا قطع می‌شوند. شدت علائم بستگی به نوع و دفعات آریتمی دارد و در برخی موارد نیاز به بررسی تخصصی و درمان جدی وجود دارد.

عمل سوزاندن رگ اضافه قلب (ابلیشن) و انواع آن

سوزاندن رگ اضافه قلب، انواع مختلف روش‌های درمانی برای ریتم‌های نامنطبق یا غیرطبیعی قلب (آریتمی) را توصیف می‌کند. ابلیشن، هر نوع تکنیکی را توصیف می‌کند که برای هدف قراردادن و حذف سیگنال‌های الکتریکی غیرطبیعی از قلب شما استفاده می‌شود.

طی ابلیشن قلبی، یک متخصص قلب و عروق (پزشکی که در اختلالات قلبی تخصص دارد) از انرژی داغ یا سرد، برای ایجاد زخم‌های ریز در بافت قلبی استفاده می‌کند تا نواحی قلب شما را که باعث ایجاد مشکل می‌شوند، هدف قرار داده و این سبب درمان آریتمی با فریز کردن یا سوزاندن قلب می شود. ایجاد زخم در این نواحی، به مسدودکردن تولید ریتم‌های نامنظم یا غیرطبیعی توسط قلب کمک می‌کند. انواع ابلیشن قلبی به شرح زیر است:

ابلیشن کاتتری

ابلیشن کاتتری رایج‌ترین نوع ابلیشن قلب است. این یک روش کم تهاجمی است. متخصص قلب و عروق یک کاتتر (لوله نازک و انعطاف‌پذیر) را از طریق ورید، معمولاً از طریق شکم به قلب وارد می‌کند. کاتتر انرژی داغ یا سرد را به بافت قلبی انتقال می‌دهد که باعث ایجاد زخم و مسدودکردن ریتم‌های نامنظم یا غیرطبیعی قلب می‌شود.

ابلیشن جراحی

جراحان قلب و عروق، اغلب یک ابلیشن قلب باز به نام روش مارپیچی را هنگام انجام سایر جراحی‌های قلبی انجام می‌دهند. اگر شما نیاز به جراحی بای‌پس یا تعویض دریچه دارید و همچنین نیاز به ابلیشن دارید، پزشک شما ممکن است یک روش مارپیچی پیشنهاد دهد. این روش با استفاده از انرژی داغ یا سرد، برای ایجاد خطوط زخم در قلب (که مانع از انتقال سیگنال‌های الکتریکی عامل آریتمی می‌شود)، انجام می‌شود.

ابلیشن ترکیبی جراحی/کاتتری

اگر شما نیازی به جراحی قلب باز ندارید، جراح قلب شما می‌تواند یک روش ترکیبی را که گاهی اوقات مینی مارپیچ نامیده می‌شود، انجام دهد. جراح برش‌های کوچکی در قفسه سینه شما ایجاد می‌کند. سپس جراحان می‌توانند کاتتری را برای درمان سیگنال‌های عامل آریتمی وارد کنند.

همچنین در یک دسته بندی دیگر انواع ابلیشن به دو دسته زیر تقسیم می شود:

1. ابلیشن با فرکانس رادیویی؛ در این روش از انرژی گرمایی برای تخریب بافت استفاده می‌شود.
2. کرایوابلیشن؛ در این روش از سرما برای تخریب بافت استفاده می‌شود.

از دیگر روش های درمان بافت معیوب قلب، می توان به فریز یا کرایو با بالون قلبی اشاره کرد. در روش فریز، بافت معیوب قلب تا دمای منفی 40 درجه سانتی گراد از کار افتاده و مشکل، بدون نیاز به استفاده از ابزار های دیگر رفع می گردد.

سوزاندن رگ قلب در چه مواردی کاربرد دارد؟

رگ‌های الکتریکی اضافی قلب، مسیرهایی غیرطبیعی هستند که سیگنال الکتریکی قلب را به‌جای گره دهلیزی – بطنی، از مسیرهای دیگری منتقل می‌کنند. این رگ‌های اضافی معمولاً خودبخودی بوده و گاهی نیز، ممکن است مادرزادی باشند. در روش ابلیشن قلبی، با بهره‌گیری از انرژی رادیوفرکانس یا سرما، این رگ‌های الکتریکی اضافی را پیدا کرده و به طور کامل می‌سوزانند.

با حذف رگ‌های اضافی از طریق ابلیشن، دیگر جریان الکتریکی اضافی در قلب جریان پیدا نمی‌کند و آریتمی‌های مربوطه نیز برطرف می‌شوند؛ بنابراین ابلیشن رگ‌های اضافی قلب، روشی ایمن و مؤثر برای درمان قطعی انواع تاکی‌کاردی (افزایش ضربان قلب) خطرناک قلبی به شمار می‌رود. روش‌های ابلیشن قلب می‌توانند انواع ریتم‌های نامنظم یا غیرطبیعی قلب را درمان کنند، از جمله:

1. فیبریلاسیون دهلیزی؛ فیبریلاسیون دهلیزی رایج‌ترین دلیل برای ابلیشن قلب است. هنگامی که شما دچار فیبریلاسیون دهلیزی هستید، بخش بالایی قلب شما (دهلیزها نامیده می‌شوند) به طور نامنظم ضربان می‌زنند. دهلیزها به‌جای انقباض، می‌لرزند. بدون انقباضات قوی، قلب شما نمی‌تواند خون را پمپ کند. هنگامی که خون شما به‌درستی از قلب شما حرکت نمی‌کند، خطر ایجاد لخته خون در قلب شما و خطر سکته مغزی اگر لخته به مغز شما برود، افزایش می‌یابد.
2. فلاتر دهلیزی؛ در این شرایط، دهلیزها برای پمپاژ خون منقبض می‌شوند، اما بیش از حد سریع انجام می‌دهند. فلاتر دهلیزی باعث ضربان قلب سریع‌تر از حالت طبیعی می‌شود و مانند فیبریلاسیون دهلیزی، خطر لخته خون و سکته مغزی را افزایش می‌دهد.
3. تاکی‌کاردی بطنی؛ اگر شما دچار تاکی‌کاردی بطنی باشید، قلب شما همچنان به طور طبیعی خون را پمپ می‌کند. اما شما دوره‌هایی از تپش قلب شدید (تا 300 ضربان در دقیقه) را تجربه خواهید کرد. اگر تاکی‌کاردی بطنی به طور مکرر یا برای دوره‌های طولانی رخ دهد، این آریتمی می‌تواند منجر به آسیب قلبی و علائم شدید شود. ^{Cardiac (Heart) Ablation: Procedure Details & Recovery (clevelandclinic.org)}

سوزاندن رگ اضافه قلب چگونه انجام می شود؟

برای عمل ابلیشن قلبی، ابتدا بیمار در اتاق عمل تحت بیهوشی موضعی یا عمومی قرار می‌گیرد. سپس پزشک متخصص قلب، کاتترهایی را از راه وریدهای بزرگ مثل ورید فمورال ران یا وریدهای گردنی وارد قلب می‌کند. از طریق این کاتترها، نواحی داخل قلب که منشأ آریتمی هستند، شناسایی می‌شوند.

بعد از آن با امواج رادیو فرکانس یا سرما از طریق همان کاتترها، بافت قلب در ناحیه آریتمی‌زا سوزانده می‌شود تا بافت آسیب‌دیده از بین برود. ایجاد زخم و نکروز بافتی موضعی باعث قطع مدار الکتریکی غیرطبیعی قلب و درمان آریتمی می‌شود. پس از پایان روند ابلیشن، کاتترها از قلب خارج شده و بیمار به بخش مراقبت‌های ویژه قلبی منتقل می‌گردد. مدت‌زمان انجام ابلیشن، معمولاً بین ۲ تا ۶ ساعت بسته به پیچیدگی مورد است. ^{Ablation for Arrhythmias | American Heart Association}

آیا سوزاندن رگ اضافه قلب خطرناک است؟

ابليشن روش بسيار كم خطري است و بجز در موارد محدودي، منعي براي انجام آن نيست. عوارض جانبی عمل ابلیشن به روش جراحی، نسبت به ابلیشن کاتتری رایج‌تر است. خطرات احتمالی ابلیشن قلب شامل موارد زیر است:

• خون‌ریزی و عفونت در ناحیه ورود کاتتر به بدن که البته نادر است.
• آسیب به عروق و ایجاد نارسایی عروقی در اثر حرارت اعمال شده.
• ایجاد تنگی در وریدهای ریوی و مشکلات تنفسی.
• بروز مجدد آریتمی قلبی بعد از مدتی، که البته با انجام مجدد ابلیشن در صورت نیاز قابل‌درمان است.
• ایجاد سکته قلبی یا مغزی، در بیماران پرخطر که البته احتمال آن بسیار نادر است.
  

  

اگرچه ابلیشن قلب یک روش تهاجمی محسوب می‌شود، ولی باتوجه‌به پیشرفت تکنولوژی در زمینه کاتترها، امروزه یک روش ایمن و مؤثر برای درمان بسیاری از آریتمی‌های قلبی در نظر گرفته می‌شود.

مزایای ابلیشن قلبی

شانس موفقیت عمل سوزاندن رگ اضافه قلب

ميزان موفقيت ابليشن به عوامل متعدد از جمله نوع آريتمي وابسته است. براي آريتمي هاي ساده مثل رگ اضافه يا كانون هاي منفرد دهليزی يا بطني، احتمال موفقيت بيش از ٩٥ درصد مي باشد؛ در حاليكه در مورد ريتم فيبريلاسيون دهليزي،  موفقيت بين ٦٠ تا ٨٥ درصد مي باشد.

ابلیشن قلبی، راهی مطمئن برای درمان مشکلات ناشی از رگ اضافه قلب

سوزاندن راه های اضافه قلب یا ابلیشن، یک فناوری پیشرفته در درمان آریتمی‌های قلبی به شمار می‌رود که با استفاده از رادیو فرکانس یا سرما، بدون نیاز به جراحی با به کمک آن، منشأ آریتمی‌ها را در داخل قلب از بین می‌برد. در طول سالیان گذشته، تکنیک‌های ابلیشن قلبی به طور فزاینده‌ای تکامل پیدا کرده‌اند تا کارایی و ایمنی این روش افزایش دهد.

از ابلیشن قلبی می‌توان به‌عنوان یک خط اول درمانی استفاده نمود و یا به‌عنوان روشی مکمل، برای دارودرمانی مورداستفاده قرارداد. این روش، دارای مزایای زیادی نظیر درمان قطعی آریتمی‌ها، کاهش یا قطع مصرف داروها، بهبود کیفیت زندگی بیماران است و نقش مهمی در درمان آریتمی‌ها و کاهش مرگ‌ومیر ناشی از آن دارد.

جالب است بدانید درمان آریتمی با سوزاندن رگ اضافه قلب، در کلینیک آریتمی تهران با جدید ترین متد های روز دنیا انجام می شود که جهت ارتباط و دریافت راهنمایی بیشتر، می توانید با شماره های درج شده در قسمت تماس با ما تماس حاصل نمایید.